Sudbina oružja kojim je prema predanju ubijen osmanski sultan Murat Prvi na Kosovu 1389. godine, vezuje se za Istanbul, gde su vekovima čuvane najvrednije ratne relikvije. Svedočenja savremenika, muzejska praksa i kasnije naučne analize ukazuju da je takav mač viđen i posebno izdvojen, ali da danas ne nosi ime Miloša Obilića niti preciznu oznaku porekla.
Priču je u 18. veku zabeležio francuski oficir i diplomata Fransoa de Tot, tadašnji savetnik osmanskih vladara. Tokom boravka u Carigradu oko 1769. godine, opisao je zbirku dragocenog oružja u crkvi Svete Irine, pretvorenoj nakon 1453. u carsku riznicu. Među najčuvanijim predmetima, dostupnim samo uz lično odobrenje sultana, naveo je i mač za koji se tvrdilo da je povezan sa Muratovom smrću.
Kasnija istraživanja istanbulske arhitektkinje i istoričarke Bilge Ar oslanjaju se na zapise i svedočenja generala Ahmeda Muhtara Alusa, reformatora muzejske zbirke i dugogodišnjeg direktora Voјnog muzeja. Kao čovek od posebnog poverenja dvora, imao je neposredan pristup najvrednijim eksponatima, dok je njegov sin početkom 20. veka sistematizovao dostupnu građu i objavio prvi obiman vodič kroz kolekciju, u vreme kada carska riznica još nije bila rasuta.
Danas u Voјnom muzeju postoji bogata kolekcija srednjovekovnog balkanskog oružja iz 14. i 15. veka, uključujući mačeve tipa „skjavoneska“, u doslovnom prevodu „slovenski“, što se u izvorima odnosilo na Srbiju. Iako su takvi primerci izloženi uz postavku posvećenu Kosovskoj bici, nijedan nije imenovan kao Obilićev. Nauka ostaje oprezna: tipologija, simboli i tragovi upotrebe ukazuju na srpsko poreklo, ali bez direktnog dokaza koji bi jednu oštricu nepobitno vezao za sam čin na Kosovu polju.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Savremena nauka danas poseduje moćne alate da ovu istorijsku enigmu konačno razreši. Da li je vreme da Srbija inicira zajedničko istraživanje i zatraži povratak ove dragocene relikvije, koja svojom težinom nadilazi običan eksponat i postaje simbol nacionalne istorije?
Piše: Stefan Bogdanović
