Srpska pravoslavna crkva 1. avgusta proslavlja Svetog despota Stefana Lazarevića, sina Svetog kneza Lazara i Svete kneginje Milice. U istoriji je ostao upamćen kao mudar državnik, veliki vojskovođa, ktitor i jedan od najznačajnijih srpskih srednjovekovnih književnika.
Stefan je preuzeo vlast posle Kosovske bitke 1389. godine, u vremenu kada je Srbija bila pritisnuta između Osmanskog carstva i Ugarske. Najpre je vladao kao knez, a 1402. godine dobio je visoku vizantijsku titulu despota. Više od tri decenije uspevao je da sačuva i ojača državu okruženu daleko moćnijim silama.
Njegov životopisac Konstantin Filozof poredio ga je sa Mojsijem, Isusom Navinom i prorokom Danilom, ističući njegovu veru, hrabrost i spremnost da svoj narod vodi kroz jedno od najtežih razdoblja srpske istorije. Despot Stefan bio je poznat i kao izuzetan vitez, a 1408. godine postao je jedan od prvih članova viteškog Reda zmaja.
Za njegove vladavine Beograd je prvi put postao prestonica srpske države. Grad je utvrđen i razvijan kao političko, privredno i kulturno središte, dok su u Srbiju stizali učeni ljudi i monasi iz oblasti koje su padale pod osmansku vlast.
Najveća zadužbina despota Stefana je manastir Manasija, odnosno Resava, podignut početkom 15. veka kod današnjeg Despotovca. U njemu je razvijena čuvena Resavska prepisivačka škola, koja je vekovima čuvala i širila bogoslužbene i književne knjige. Kalenić je podignut u vreme njegove vladavine, ali je njegov ktitor bio despotov vlastelin i protovestijar Bogdan.
Stefan Lazarević bio je obrazovan vladar koji je čitao i pisao na staroslovenskom, poznavao grčki i latinski jezik i podržavao prevodioce i prepisivače. Njegovo najpoznatije delo, „Slovo ljubve“, pripada najlepšim tekstovima srpske srednjovekovne književnosti i predstavlja poziv na ljubav, praštanje i bratsko pomirenje.
Upokojio se 1. avgusta, odnosno 19. jula po starom kalendaru, 1427. godine. Srpska pravoslavna crkva pribrojala ga je svetima 1927. godine, povodom pet vekova od njegove smrti, i proslavlja ga zajedno sa njegovom majkom, Svetom kneginjom Milicom, prepodobnom Evgenijom.
Sveti despot Stefan ostavio je srpskom narodu državu koju je branio mačem, knjige koje je čuvao znanjem i svetinje koje i danas svedoče o njegovoj veri. Njegov život pokazuje da snaga vladara nije samo u vojsci i vlasti, već i u odgovornosti prema narodu, kulturi i Crkvi.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
