Pet stranica rukom pisanih beleški Benita Musolinija, pronađenih u jednoj aukcijskoj kući u Torinu, predate su Centralnom državnom arhivu Italije. Dokumenta se odnose na pripreme za sastanak sa Adolfom Hitlerom 22. aprila 1944. u dvorcu Klešhajm kod Salcburga u vreme kada je Musolini predvodio marionetsku Republiku Salo pod nemačkom kontrolom.
Kako prenosi nemački „Der Spiegel“, beleške su bile presavijene više puta, što upućuje na to da ih je Musolini nosio sa sobom tokom razgovora, kao ličnu „podsetnicu“ i argumente za nastup pred Hitlerom. Istovremeno, italijanski „Corriere della Sera“ i nemačka agencija „DPA“ navode da je autentičnost potvrđena upoređivanjem rukopisa i Musolinijevih oznaka sa ranije poznatim originalima, dok je tužilaštvo u Torinu reagovalo kako dokument ne bi završio u privatnoj zbirci.
Sadržaj beleški kako ističu pomenuti izvori, podeljen je u tri celine: vojska, politika i ekonomija. Musolini se žali na snažno nemačko mešanje u italijanske poslove, traži da se italijanski vojnici obučavaju kod kuće „sa potpuno italijanskim pristupom“, i negoduje zbog uvođenja nemačkog jezika u pojedinim alpskim provincijama. U jednom delu zapisuje da bi „razočaranje bilo katastrofalno“, što istoričari tumače kao znak da je i sam bio svestan koliko mu se vlast topi pred savezničkim napredovanjem.
Otkriće prema ocenama u italijanskoj štampi, osvetljava unutrašnje pukotine u savezništvu Osovine i položaj Musolinija u završnoj fazi rata, koji je formalno partner, a u praksi sve zavisniji od Berlina. Upravo zato beleške se danas čitaju kao dokument o pokušaju da se sačuva makar privid suverenosti u trenutku kada su najvažnije odluke već bile u tuđim rukama.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Ovde nije reč o senzaciji, već o upozorenju. Beleške pokazuju kako autoritarni savezi lako postaju odnosi kontrole, a moć se u krizi pretvara u nemoć. Takvi dokumenti treba da budu dostupni javnosti – kao lekcija, a ne kao trofej.
Piše: Nina Stojanović
