Prostor današnje Mađarske čuva slojeve srpske istorije znatno starije od velikih seoba. Južno od Budimpešte, na dunavskom Čepelskom ostrvu, u mestu Srpski Kovin, u prvoj polovini 12. veka podignut je srpski pravoslavni manastir, najstariji sačuvani srpski spomenik kulture u toj zemlji.
Osnivanje manastira vezuje se za kraljicu Jelenu, ćerku Uroša I Vukanovića, pripadnika srpske dinastije koja je prethodila Nemanjićima. Jelena se oko 1129. godine udala za ugarskog kralja Bela II Slepog, koji je tokom građanskih sukoba izgubio vid. Zbog toga je kraljica imala značajnu ulogu u upravljanju državom, posebno u periodu konsolidacije vlasti.
Važnu poziciju na ugarskom dvoru imao je i Jelenin brat Beloš Vukanović. Postavljen je za palatina, najvišeg državnog dostojanstvenika posle kralja, kao i za bana Hrvatske i Dalmacije. Njegov položaj svedoči o snažnim političkim i dinastičkim vezama između srpske i ugarske elite tog vremena. Sin Jelene i Bele II, Geza II, kasnije je stupio na ugarski presto, čime su Vukanovići postali deo vladajuće loze Ugarske.
Sam manastir u Srpskom Kovinu građen je u gotičkom stilu, što ga čini jedinstvenim među srpskim crkvama. Manastir u Srpskom Kovinu bio je vezan za manastir Kuveždin na Fruškoj gori i delovao je u okviru njegove manastirske celine, kao izdvojena svetinja pod istom duhovnom upravom.
Tokom vekova manastir je više puta obnavljan. Unutrašnje freske oslikao je 1765. godine Teodor Simeonović Gruntov, dok se prestone ikone pripisuju nepoznatom ukrajinskom slikaru.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Ime Srpski Kovin direktno je povezano sa Kovin, mestom na Dunavu u blizini Smedereva. Nakon njenog pada 1439. godine i razaranja Podunavlja od strane osmanlija, deo stanovništva iz Kovina povukao se na sever, na Čepelsko ostrvo. Ugarski kralj Vladislav I izdao je 10. oktobra 1440. godine povelju kojom je doseljenim Srbima dozvolio da osnuju novo naselje, uz iste povlastice koje su imali u starom gradu i bez obaveze plaćanja danka. Zbog tog porekla, novo mesto je nazvano Kovin.
Piše: Stefan Bogdanović
