Na obali luke Brindizi u Italiji, mermerna ploča podseća na spasavanje više od 100.000 Srba u Prvom svetskom ratu. Spomenik svedoči o evakuaciji vojske i civila nakon povlačenja preko Albanije, koju su morem sprovele italijanska mornarica i savezničke snage.
Pritisnute ofanzivama Austrougarske, Nemačke i Bugarske u avgustu 1915. godine, srpske snage su otpočele povlačenje ka albanskoj obali. Tokom golgote, hladnoća, bolesti i iscrpljenost odnele su oko 300.000 života. Do luke Drač uspelo je da stigne oko 80.000 ljudi, dok je njih 60.000, zajedno sa više od 20.000 austrougarskih zarobljenika, prebačeno severnije u luku Medova.
Italija je na albanskoj obali, u Valoni i Draču, organizovala prihvatne centre sa bolnicama i skladištima, dok je Brindizi sa druge strane mora, postao glavna logistička baza i sanitetsko čvorište.
U Brindizi su tokom decembra 1915. i januara 1916. prebačeni i najviši državni predstavnici Srbije. Kralj Petar I Karađorđević iskrcao se u luci 24. decembra 1915. godine, doplovivši iz Valone na razaraču „Abba“. Uz pratnju oficira i garde, upućen je u pomorsku bolnicu, dok su se u narednim danima u gradu zadržali i članovi srpske vlade, diplomatski predstavnici saveznika i prestolonaslednik Aleksandar, koji je tokom povlačenja predvodio vojni otpor. Nakon kraćeg boravka u Brindiziju, državna delegacija je nastavila put ka Krfu, gde je započeta reorganizacija srpske vojske.
U operacijama je učestvovalo 45 italijanskih, 25 francuskih i 11 britanskih parobroda, sa više od tri stotine plovidbi preko Jadrana.
Sećanje na ove događaje obeleženo je postavljanjem mermerne ploče 10. februara 1924. godine, koja i danas stoji na obali kao svedočanstvo jedne od najvećih humanitarnih pomorskih akcija Prvog svetskog rata.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Italijanska mornarica je uprkos stalnim pretnjama neprijateljskih podmornica, uspela da obezbedi siguran prolaz za desetine hiljada srba. Požrtvovanost na Jadranu izgradila je trajni most među narodima, dok Brindizi ostaje simbol luke koja je pružila spas i nadu.
Piše: Stefan Bogdanović
