Hiljadu trista kaplara bili su pripadnici Skopskog đačkog bataljona, mladi đaci koji su 1914. godine prekinuli školovanje i stavili se na raspolaganje otadžbini. Nedovoljno obučeni, ali svesni opasnosti koja je pretila Srbiji, poslati su kao pojačanje jedinicama Prve armije pred odlučujuće borbe u Kolubarskoj bici.
Posle velikih gubitaka u Balkanskim ratovima i prvim mesecima Velikog rata, srpskoj vojsci nedostajali su školovani oficiri i podoficiri. Mladići okupljeni u Skoplju prolazili su kroz ubrzanu vojnu obuku, ali je prodor austrougarskih snaga primorao Vrhovnu komandu da ih ranije pošalje na front. Među njima su bili studenti Beogradskog univerziteta, mladi školovani u evropskim gradovima, svršeni gimnazijalci i učitelji.
Čin kaplara dobili su 15. novembra 1914. godine, a već narednog dana krenuli su iz Skoplja prema Kolubari i Suvoboru. Srbija se tada nalazila u gotovo bezizlaznom položaju: vojska se povlačila, municije je ponestajalo, a Beograd je pao u neprijateljske ruke. Pod komandom vojvode Živojina Mišića, Prva armija ipak je prešla u protivnapad i izvojevala jednu od najslavnijih pobeda u srpskoj vojnoj istoriji.
O njihovom odlasku na front svedočio je i kaplar Tadija Pejović u svojim ratnim uspomenama. Građani Skoplja ispratili su mladiće pesmom, suzama i cvećem, dok su ih prekaljeni vojnici na položajima u početku dočekali sa nevericom. Mladi kaplari ubrzo su pokazali hrabrost, ali je cena bila strašna – stotine njih poginule su tokom Kolubarske bitke i kasnijih ratnih godina.
Preživeli pripadnici bataljona prošli su povlačenje preko Albanije, Krf, školovanje u francuskom Žozijeu i borbe na Solunskom frontu. Među njima su bili budući profesori, inženjeri, umetnici, diplomate i državnici, ali su u narodnom pamćenju ostali pre svega kao simbol svesne žrtve srpske omladine za slobodu. Njihovo ime danas nose ulice, škole i spomenici, dok priča o 1.300 kaplara opominje koliko je srpski narod skupo platio odbranu svoje države.
Piše Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
