Na današnji dan, 10. avgusta 1895. godine, rođen je Vladimir Velmar-Janković, stvaralac čije ime zauzima posebno mesto u srpskoj književnosti i kulturnoj istoriji. Književnik, dramski pisac, esejista, kritičar, pravnik i psiholog, iza sebe je ostavio dela koja su nadživela burno vreme u kojem su nastala, dok je njegov životni put, od državne službe do emigracije i naučnog rada u Barseloni, ostao neraskidivo povezan sa dramatičnim događajima 20. veka.
Rođen u Čagliću kod Pakraca, tada u sastavu Austrougarske, kao sin pravoslavnog sveštenika Velimira i Marije Matijašević, iz poštovanja prema roditeljima svom prezimenu dodao je kovanicu „Velmar“, nastalu od prvih slogova njihovih imena. Školovanje je započeo u Varaždinu, nastavio kao stipendista Srpskog Tekelijanuma u Budimpešti. Posle Prvog svetskog rata preselio se u Novi Sad, a zatim u Beograd, gde je u međuratnom periodu izgradio zapaženu karijeru u Ministarstvu prosvete, od sekretara Umetničkog odeljenja do načelnika.
Književno stvaralaštvo započeo je još u mladosti. Novele i prozna dela Svetla u noći, Ivan Mandušin i Dečak s Une obeležila su ekspresionistička poetika i snažno preispitivanje ljudske psihe. Posebno mesto u njegovom opusu zauzima knjiga Pogled s Kalemegdana – ogled o beogradskom čoveku iz 1938. godine, nagrađena priznanjem Srpske kraljevske akademije zbog pronicljivog sagledavanja kulturnih i društvenih prilika Beograda i Srbije između dva svetska rata.
Tokom Drugog svetskog rata obavljao je dužnost pomoćnika Velibora Jonića, ministra prosvete u vladi Milana Nedića. U septembru 1944. godine napustio je zemlju, a posle boravka u Italiji i Vatikanu nastanio se u Barseloni. Pod imenom V. J. Wukmir, odnosno Horhe (Jorge) Wukmir, posvetio se psihologiji i osnovao privatni centar za mentalno zdravlje „Orexis“.
Život Vladimira Velmar-Jankovića okončan je u saobraćajnoj nesreći u Barseloni, u noći između 11. i 12. avgusta 1976. godine. Iza sebe je ostavio ćerke Gordanu i književnicu Svetlanu Velmar-Janković, kao i bogat književni i naučni opus koji je, posle raspada Jugoslavije, ponovo zauzeo mesto koje mu pripada u srpskoj kulturnoj baštini.
Piše: Stefan Bogdanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
