Istorija srpskog dinara počiva na tradiciji koja seže u rani srednji vek. Prvi tragovi domaćeg novca javljaju se početkom XIII veka, u vreme Stefana Prvovenčanog, kao prvog vladara koji je samostalno kovao dinar.
Razvoj novčane proizvodnje tekao je uporedo sa jačanjem rudarskih centara, pa su kovnice bile smeštene u blizini bogatih nalazišta srebra u Brskovu, Rudniku, Novom Brdu, Srebrnici i Trepči. Dinarski sistem postao je važno obeležje državne moći, naročito tokom vladavine cara Stefana Dušana, kada je obim kovanja prevazilazio susedne zemlje i dostigao visok nivo umetničke i tehničke izrade.
Pad despotovine 1459. godine doneo je prestanak domaćeg kovanja i otvaranje osmanskih kovnica u Novom Brdu, Kučajni i Beogradu. Tokom narednih vekova u opticaju su bile brojne strane monete, a naziv „para“, kao sitni nominalni deo novca, odomaćio se i ostao prisutan sve do danas. Veliki broj valuta u Kneževini Srbiji potrajao je sve do XIX veka, kada je na današnji dan 12 decembra 1873. uveden opet dinar i time obezbeđena stabilna monetarna osnova zemlje.
Narodna banka Srbije počela je sa radom 1884. godine i ubrzo započela izdavanje papirnog novca. Prve novčanice imale su pokriće u zlatu, a izrađivane su u inostranim štamparijama i kovnicama, da bi se krajem dvadesetih godina XX veka izgradnjom Zavoda za izradu novčanica i kovanog novca obezbedila domaća proizvodnja. Zavod je od 1937. obrađivao srebro, kovao kovanice i razvijao tehničke procese koji su postali trajni deo novčarskog sistema.
Krajem XX i početkom XXI veka dinar doživljava modernizaciju i prelazak na savremeni dizajn, a 2003. postaje valuta Republike Srbije. Novčanice i kovanice danas nose likove važnih istorijskih ličnosti i elemente kulturne baštine, dok Narodna banka Srbije vodi brigu o njihovom dizajnu, apoenima i opticaju, čuvajući tradiciju dugu više od osam vekova.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Srpski dinar je treća najstarija valuta na svetu i poslednjih godina ostaje stabilan zahvaljujući rastu zlatnih rezervi koje jačaju pouzdanost.
Piše: Stefan Bogdanović
