U vreme kada se istorija sve češće prilagođava trenutnim političkim potrebama, ličnost Valtazara Bogišića ponovo je u centru sporova. Rođen u Cavtatu 1834. godine, ovaj veliki istoričar prava 19. veka bio je duboko ukorenjen u srpski nacionalni pokret i kulturni život Srba na jugu Jadrana. Njegova porodica iz konavoskog zaleđa, iako rimokatolička od 15. veka, očuvala je srpsku tradiciju, uključujući krsnu slavu.
Bogišić je studirao pravo u Beču, doktorirao 1864. godine, a kasnije radio na univerzitetu u Odesi, proučavajući običajno pravo Južnih Slovena i Kavkaza. Najveći trag ostavio je u Crnoj Gori – na poziv kneza Nikole sastavio je 1888. godine Opšti imovinski zakonik – remek- delo koje spaja narodne običaje sa modernim evropskim pravom, regulišući građanska i stvarna prava, vlasništvo, ugovore i obaveze. Bio je ministar pravde Crne Gore, član Srpske kraljevske akademije i aktivan u Ujedinjenoj omladini srpskoj, dosledno smatrajući Crnu Goru i Konavle delom srpskog istorijskog prostora.
Danas ga hrvatski izvori često predstavljaju kao „hrvatskog znanstvenika“ Baltazara, smeštajući ga isključivo u hrvatski kontekst, uprkos činjenici da su granice u njegovo doba bile sasvim drugačije.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Valtazar Bogišić je neosporno srpski pravnik i tvorac Opšteg imovinskog zakonika Crne Gore iz 1888. godine, dela koje je Evropu oduševilo originalnom sintezom običajnog i pisanog prava. Njegovo čuveno objašnjenje laicima – „što se grbo rodi, vrijeme ne ispravi“ – savršeno sažima princip da se iz nepravde ne može vremenom doći do pravde.
Piše: Nina Stojanović
