Izložba „Neorenesansni duh Mediterana u Banatu” u Salonu Narodnog muzeja Zrenjanin otvorena je do 31. januara 2026. godine. Postavka je koncipirana kroz pet međusobno povezanih celina koje sagledavaju neorenesansno kulturno nasleđe grada tokom XIX i XX veka.
Centralno mesto postavke ima Todor Manojlović, čiji je rad obrađen u posebnoj celini „Prvobitna školjka u sobi: (neo)renesansni duh Todora Manojlovića”. Njegove ideje predstavljaju okvir kroz koji se sagledava dolazak mediteranskih uticaja u Banat i njihov odraz u lokalnoj kulturi.
Fokus je na arhitekturi, zidnom slikarstvu, primenjenoj umetnosti, književnosti i kulturi putovanja, sa jasnim osloncem na istorijski razvoj nekadašnjeg Velikog Bečkereka i savremenog Zrenjanina.
Todor Manojlović rođen je 1883. godine u Velikom Bečkereku. Studirao je pravo u Budimpešti i Temišvaru, gde se upoznao sa savremenim evropskim umetničkim i književnim tokovima sa početka XX veka. Delovao je kao književnik, esejista, prevodilac, likovni i pozorišni kritičar, sa trajnim interesovanjem za renesansnu tradiciju i modernu estetiku.
U svojim esejima i kritičkim tekstovima bavio se pitanjima humanizma, antičkog nasleđa i njihove uloge u savremenoj umetnosti. Kao dramaturg, 1930. godine objavio je dramu „Centrifugalni igrač”, delo koje je odstupilo od dotadašnjih realističkih i istorijskih modela i uvelo modernu dramaturšku strukturu.
Tokom narednih decenija nastavio je da deluje u oblasti književnosti i kritike do 1968. godine kada je preminuo u Zrenjaninu, gde je trajno vezan za kulturnu istoriju grada.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Radovi predstavljeni u okviru ove izložbe ostaju dostupni publici tokom januara 2026. godine i pružaju uvid u segmente lokalne tradicije koji su obeležili program Prestonice kulture Srbije.
Piše: Stefan Bogdanović
