U dolini podno Gučeva gde se u tišini šuma čuje žubor Žeravije, nalazi se selo koje čuva temelje srpske pismenosti. Rodna kuća u Tršiću, iz koje je dečak Vuk pošao u svet, danas je mnogo više od muzeja, to je etno-kompleks u kojem se u drvetu i kamenu ogleda priča o reformatoru jezika.
U središtu kompleksa stoji Vukova spomen-kuća, podignuta 1933. godine. Brvnara dinarskog tipa sa kamenim podrumom i krovom od šindre, verno prikazuje seoski dom iz 18. i 19. veka. U njoj se čuva portret mladog Vuka iz 1816. godine, rad Pavela Đurkovića, ognjište sa vatraljem, tronožac, sto i ikone. Okućnicu čine vajati, kačare, čardak i ambar, predmeti koji govore o svakodnevici iz koje je potekao budući reformator.
Posebno mesto zauzima Muzej jezika i pisma, sa rukopisima, primerkom prvog rečnika iz 1818. godine i postavkama o njegovom radu. Kaligrafske radionice privlače decu, naročito u vreme Đačkog Vukovog sabora, kada Tršić oživi u znaku jezika i slova.
Najstarija i najpoznatija manifestacija je Vukov sabor – održava se svake jeseni od 1933. godine. Na velikoj bini u prirodnom amfiteatru smenjuju se predstave, koncerti i književne večeri, dok saborska zastava i Mokranjčeva „Himna Vuku“ daju događaju posebnu svečanost. Sabor je upisan u Nacionalni registar nematerijalne kulturne baštine.
Kompleks broji 35 autentičnih objekata: Dositejev muzej, galeriju, radionice starih zanata, suvenirnice i crkvu brvnaru Svetog Arhangela Mihaila podignutu 2004. godine. Šetnje ka Gučevu upotpunjuju doživljaj prostora.
Do Tršića se iz Loznice stiže za petnaestak minuta, a kompleks je otvoren tokom cele godine. Muzeji rade od 9 do 17 časova i spadaju među omiljena odredišta đačkih ekskurzija, ali i putnika koji žele da upoznaju korene srpskog jezika i kulture.
Pogled redakcije portala Srpski ugao
Tršić nije samo selo u zapadnoj Srbiji, to je mesto iz kojeg je potekao dečak Vuk i krenuo u put reforme jezika. Danas, kroz muzeje, manifestacije i očuvane objekte, ovo selo pod Gučevom ostaje jedno od najvažnijih mesta srpske kulturne istorije.
Piše: Nina Stojanović
