U noći između 31. decembra 2025. i 1. januara 2026. godine, veliki požar zahvatio je i potpuno uništio Vondelkerk, jednu od najznačajnijih crkava od istorijske važnosti u Amsterdamu. Toranj visok oko 50 metara urušio se pred očima vatrogasaca i građana koji su dočekivali Novu godinu, a od nekadašnjeg neogotičkog remek-dela ostale su samo ruševine.
Crkva Vondelkerk, sagrađena 1872. godine po projektu čuvenog holandskog arhitekte Pjera Kejpersa – autora Rajksmuzeja i Centralne stanice u Amsterdamu, bila je nacionalni spomenik kulture. Posvećena Svetom Srcu Isusovom, služila je kao katolička bogomolja do 1977. godine, a potom je pretvorena u multifunkcionalni prostor za koncerte, predavanja i kulturne događaje. Smeštena uz Vondelpark u srcu grada i predstavljala je simbol arhitektonskog i kulturnog nasleđa Holandije.
Požar je izbio oko 00.45 časova, ubrzo nakon ponoći i brzo se proširio na toranj. Jak vetar otežavao je gašenje, izazivajući kišu iskri koja je ugrožavala okolne zgrade. Vatrogasne ekipe aktivirale su najviši stepen uzbune, crpeći vodu iz obližnjeg jezera u Vondelparku, ali uprkos satima borbe nisu usjeli da spasu objekat. Gradonačelnica Amsterdama Femke Halsema opisala je prizor kao „strašan i intenzivan“, ističući da je uništenje ovog spomenika ogroman gubitak za grad.
Prema prvim informacijama, nije bilo povređenih, ali je evakuisano više desetina stanova u neposrednoj blizini zbog gustog dima i opasnosti od širenja vatre. Uzrok požara još nije zvanično utvrđen, ali većina indicija ukazuje na vatromet kao najvjerovatnijeg krivca. Očevici su prijavili da su grupe mladih bacale petarde i rakete u pravcu crkve tokom novogodišnje proslave, dok su vlasti upozorile na haotičnu situaciju u gradu, sa brojnim incidentima povezanim sa upotrebom pirotehnike.
Istraga holandske policije i vatrogasne službe u toku je, a fokus je na eventualnim propustima u bezbednosnim merama tokom novogodišnjih svečanosti. Za sada nema dokaza o namernom podmetanju požara ili terorističkom aktu, iako se na društvenim mrežama pojavljuju spekulacije.
Stanovnici Amsterdama duboko su potreseni. Mnogi su incident uporedili sa požarom u Notr Damu 2019. godine, ističući bol zbog gubitka još jednog evropskog kulturnog blaga. Organizacija koja je upravljala crkvom najavila je razmatranje mogućnosti obnove, ali stručnjaci upozoravaju da će to biti izuzetno složen i skup proces zbog potpunog uništenja konstrukcije.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Ovaj tragični događaj ponovo je pokrenuo javnu debatu u Holandiji o zabrani privatnog vatrometa u urbanim područjima, posebno tokom novogodišnjih proslava, kada slični incidenti postaju sve češći. Amsterdam i čitava Holandija danas žale za izgubljenim simbolom svog kulturnog identiteta.
Piše: Nina Stojanović
