Dok Jesenji vetar miluje grane belog graba iznad Laznice, a sunce tek proviruje iza vrhova Mikulja, mala grupa istraživača uporno uklanja slojeve zemlje na jednom od najzagonetnijih brda istočne Srbije. Počinje jesen na Pčelinjem kršu, ove godine posebna, jer došli su ljudi iz Beograda sa alatom, aparaturom i nadom da će Homolje konačno progovoriti.
Milan Milovanović, mladi arheolog i istraživač Arheološkog instituta, uzbuđeno pokazuje tragove zidina:
„Verujemo da je ovo bedem podignut u vreme cara Justinijana. Ovde se čuvala kapija carstva.“
Milovanović, arheolog iz ovog kraja, danas istražuje stenu iz dečačkih snova, spajajući znanje i uspomene. „Zamislite tvrđavu na ovakvom uzvišenju. Sa nje su mogli da se kontrolišu svi putevi i doline. Imala je strateški položaj, ali i snagu“, priča Milovanović dok rukama pokazuje polukrug gde se nekad prostirala antička građevina.
Ovo istraživanje nosi još jednu zanimljivost, jer je ovo prvi put da se u ovom delu Braničevskog okruga koriste geofizička snimanja. Arheolozi iz Beograda, zajedno sa mladim saradnicima i studentima, kombinuju tradicionalnu arheologiju sa savremenim tehnologijama.
Pored bedema, otkriveni su i znaci da je prostor bio naseljen još u praistoriji.
„Radimo i stratigrafska ispitivanja, želimo da dobijemo celokupnu vremensku sliku od prvih naselja do utvrđenja u antici“, objašnjava Milovanović. Homolje je odavno zaboravljeno na mapama naučnih istraživanja. Njegove šume, vrela, isposnice i legende živele su u pričama meštana i turističkih vodiča.
Uz ekipu arheologa, tu su i meštani Laznice. Neki donose vodu, neki pitaju šta je novo „iskočilo“ iz zemlje. Postoji poštovanje, radoznalost, ali i ponos. Kao da svaka nova lopata otkriva ne samo ostatke zidova, već i deo identiteta koji je čekao da bude otkriven.
Pogled redakcije portala Srpski ugao
„Pčelinji krš čuva mnogo slojeva prošlosti. Samo treba znati gde i kako da se traži“, kaže jedan od meštana posmatrajući teren, koji istraživači pomno obilaze. Za istraživače, lokalno stanovništvo, ali i srpski narod ovo iskopavanje je prilika da se ovaj deo Homolja sagleda iz novog ugla, kroz prirodnu lepotu, ali i kao prostor sa istorijskim značajem.
Piše: Nina Stojanović
