Manastir Sopoćani, posvećen Svetoj Trojici, nedaleko od Novog Pazara i izvora reke Raške, predstavlja jedan od najveličanstvenijih spomenika srpske srednjovekovne duhovnosti i umetnosti. Podignut kao zadužbina kralja Uroša I između 1260. i 1268. godine u srcu starog Rasa, ovaj hram sa freskama koje spadaju među vrhunce svetske baštine preživeo je vekove razaranja i obnova, da bi ga 1979. godine UNESCO proglasio delom svetske kulturne riznice.
Ime manastira potiče od staroslovenske reči „sopot“ – izvor. Prvobitno zamišljen kao mauzolej kralja Uroša I (1243–1276), prvo je tu sahranjena njegova majka Ana, unuka mletačkog dužda Enrika Dandola. U 14. veku za cara Dušana dozidana je spoljna priprata. Posle Kosovske bitke 1389. godine manastir je teško stradao, a u osmanskom periodu više puta paljen. Turci su 1689. godine odneli olovni krov, pa je crkva preko 230 godina stajala pod otvorenim nebom. Obnove su vršene u vreme despotovine, krajem 17. veka i konačno od 1926. godine, sa sistematskim konzervatorskim radovima posle Drugog svetskog rata.
Spoljašnjošću podseća na romejske sakralne objekte, ali prava dragocenost su freske iz 1273/1274. godine koje se ističu monumentalnošću slikarskog izraza. Scena Uspenja Bogorodice oduševila je francuskog kritičara Žermena Bazina, koji ju je nazvao remek-delom i simbolom najviše škole fresko-slikarstva. Portreti Nemanjića – Svetog Simeona, Stefana Prvovenčanog, Uroša I, Dragutina, Milutina i kraljice Jelene – među najplemenitijim su vladarskim likovima srednjeg veka.
Danas aktivni i živ manastir sa monaškim bratstvom, Sopoćani ostaju živo središte molitve i svedočanstvo neprolazne snage pravoslavne tradicije.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
U vreme kada svet gubi duhovne orijentire, Sopoćani nas podsećaju da je istinska snaga naroda u njegovoj veri i svetosti koju su nam ostavili sveti Nemanjići. Ove freske nisu samo umetnost – one su molitva u boji, poziv na preporod duše i čuvanje onoga što nas čini večnim pred Gospodom.
Piše: Stefan Stojanović
