U srcu Karađorđevog parka u Beogradu nalazi se jedan od najpotresnijih spomenika posvećenih srpskim ratnicima iz Prvog svetskog rata – Spomenik Trećepozivcima. Podignut je u čast vojnika starijih od 45 godina, poznatih kao trećepozivci, koji su uprkos godinama stali u odbranu otadžbine i dali svoje živote u najtežim trenucima Velikog rata.
U tadašnjoj srpskoj vojsci mobilizacija se odvijala u više poziva. Prvi poziv činili su najmlađi i najbolje obučeni vojnici, drugi muškarci do 45 godina, dok su trećepozivci bili stariji od 45 godina. Iako su mnogi iza sebe već imali bogato vojničko iskustvo iz ranijih ratova, ponovo su uzeli pušku u ruke i učestvovali u odbrani Srbije, pokazujući izuzetnu hrabrost i požrtvovanje.
Spomenik je nastao na inicijativu preživelih boraca VII pešadijskog puka narodne vojske i Ministarstva vojske, u znak sećanja na saborce poginule u Kosmajsko-varovničkoj bici i tokom odbrane Beograda 1914. i 1915. godine. Autor ovog memorijala je poznati vajar Stamenko Đurđević, koji ga je izradio 1915. godine. Tokom austrougarske okupacije spomenik je odnet u Beč, ali je nakon završetka rata vraćen u Srbiju, a svečano je osvećen 29. jula 1923. godine.
Spomenik, visok 4,7 metara, prikazuje starog srpskog vojnika u šinjelu i šajkači kako sa puškom stoji na straži, simbolično čuvajući uspomenu na svoje poginule saborce. Na postamentu je uklesan natpis: „Svojim hrabro izginulim drugovima, Varovnica – Beograd 1914–15, trećepozivci VII pešadijskog puka narodne vojske.“ Ovaj jednostavan, ali snažan prikaz ostao je jedan od najprepoznatljivijih simbola požrtvovanja običnog srpskog vojnika.
Danas Spomenik Trećepozivcima predstavlja trajni podsetnik na generaciju ljudi koja je, uprkos poznim godinama, bez oklevanja stala u odbranu svoje zemlje. Njihova žrtva ostala je duboko utkana u kolektivno sećanje srpskog naroda, a ovaj spomenik i dalje čuva uspomenu na hrabre branioce koji su slobodu Srbije platili svojim životima.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
