Dolazak kralja Aleksandar I Obrenovića na Zlatibor 1893. godine ostao je upamćen kao događaj koji je označio početak preobražaja ove planine u turističko središte Srbije. U znak sećanja na tu posetu podignuta je spomen-česma, a mesto je ponelo ime Kraljeva voda – naziv koji je postao trajni simbol Zlatibora i njegovog razvoja.
Krajem XIX veka, nedaleko od izvora hladne vode Kulaševac, priređen je svečani doček za mladog suverena. Predsednik čajetinske opštine Petar Mićić obratio se kralju zdravicom u ime naroda, ističući vernost i odanost zlatiborskog kraja. Bio je to trenutak u kojem je planinska visoravan, do tada poznata po zdravoj klimi i stočarskim katunima, zakoračila u novu epohu.
Kralj Aleksandar obavezao se da će o svom trošku podići javnu česmu, kako bi uspomena na njegov boravak ostala trajna. Obećanje je ispunjeno iste godine. Spomen-česma, podignuta uz današnje šetalište, izrađena je od fino tesanog kamena, pravougaone osnove, sa naglašenim timpanonom u duhu klasicističke tradicije. Na centralnoj ploči od crnog mermera uklesan je natpis: „Kralj Aleksandar I 20 avgust 1893“, dok se iznad nalazi dekorativni krst, kao diskretan, ali jasan znak vremena u kojem je podignuta.
Bočne strane flankirane su rustično obrađenim kamenim zidovima uz koje su postavljene klupe za odmor putnika i gostiju. Sa zadnje strane uređen je plato popločan granitom i ograđen kovanom ogradom, što celini daje dostojanstven i memorijalan karakter. Česma je vremenom postala mesto okupljanja, svečanosti i nezaobilazan motiv na starim razglednicama.
Pogled portala redakcije Srpski Ugao
Više od jednog veka kasnije, ovaj spomenik i dalje svedoči o susretu države i naroda, o vremenu kada je jedan kraljevski dolazak podstakao izgradnju prvih smeštajnih objekata i postavio temelje savremenog turizma na Zlatiboru. U kamenu česme ostala je zapisana ne samo uspomena na vladara, već i početak novog poglavlja u istoriji planine.
Piše: Stefan Stojanović
