U opštini Bosilegrad postavljen je novi putokaz za „Ruski put“, koji su gradili ruski kozaci iz Kubanjske kozačke divizije. „Ruski put“ najbolje svedoči o aktivnostima ruskih emigranata na jugu Srbije. Gradili su ga kozaci Kubanjske kozačke divizije od 1921. do 1925. godine pod zapovedništvom generala Vasilija Logvinova, a ukupno ih je bilo oko 4000. Ovaj put koji je spojio jug Srbije sa istočnom Bugarskom imao je veliki značaj za razvoj ovog kraja u prvoj polovini 20. veka. Danas tih 70 kilometara planinskog puta predstavljaju deo regionalne magistrale R442 Vranje – Bosilegrad. Inženjer Kosta Cikunov je bio glavni projektant trase, a komandant general Fostikov. Neki od belogardejaca su se i oženili i ostali u tim krajevima i iza sebe ostavili potomstvo.
Ovu akciju su za stogodišnjicu „Ruskog puta“ organizovali Ruski dom u Beogradu, Rusko-srpski humanitarni centar i srpski ogranak Ruskog geografskog društva uz podršku opštine Bosilegrad, Ministarstva građevine, saobraćaja i infrastrukture Srbije i javnog preduzeća „Putevi Srbije“. U ovom događaju su učestvovali čelnik opštine Bosilegrad Vladimir Zaharijev, delegacija Rusko-srpskog humanitarnog centra i Ruskog doma, na čelu sa direktorom Jevgenijem Baranovom, kao i potomak kozaka, ruski muzički umetnik Stepan Nesterov, koji je
dobro poznat srpskoj publici zahvaljujući koncertima grupe „Pelageja“ u Beogradu. On je pred Bosilegrađanima izveo popularne ruske kozačke pesme.
Ukupan broj Rusa koji je živeo izvan Lenjinove Rusije posle građanskog rata i pobede komunista, iznosio je više od 10 miliona, a veliki broj njih utočište je našao i u tadašnjoj Kraljevini SHS, zahvaljući kralju Aleksandru Karađorđeviću.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Vladimir Albinavič Majevski, istoričar ruske emigracije i savremenik, zapisuje: “Rusi su ušli tada u Srpsku zemlju neopterećeni kvotama, vizama, raznoraznim ograničenjima i pasošima. Bratska zemlja privila je Ruse uz sebe. Nije ih sprečavala formalnostima koje su postojale prilikom ulaska u evropske zemlje i američke države. To treba zapamtiti i sjećati se sa zahvalnošću.“
Bio je to cvet ruskog društva i intiligencije koje predvodi general Vrangel, koji se i sam nastanjuje u Sremskim Karlovcima od 1922. do 1927. godine. Stigli su i ruski akademici, na stotine ruskih naučnika, umetnika, lekara, inžinjera i oficira. Taj skoro nemerljivi ljudski potencijal, u godinama koje slede, izvršiće strahoviti uticaj na Kraljevinu SHS i značajno doprineti sveukupnom razvoju Srbije, prije svega, na polju nauke, kulture i umetnosti.
Piše: Siniša Kostić
