Poslednji sjaj srednjovekovne Srbije blistao je pod vlašću Despotovine i dinastije Branković. Ipak, uz njihovo ime vekovima se vezuje i jedno mračno predanje, „prokletstvo Brankovića“, priča o tragičnoj sudbini i kletvi koja je navodno pratila ovu moćnu vladarsku lozu. Od izgradnje Smedereva, poslednje prestonice, pa sve do konačnog pada države, istorija Brankovića protkana je dramom, junaštvom i neizrecivim gubitkom.
U centru ove sage stoji Despot Đurađ Branković i njegova supruga, Despotica Jerina, u narodu poznata kao „Prokleta Jerina“. Iako sposobna i obrazovana Grkinja, zbog svog karaktera i naročito zbog ubrzane i naporne izgradnje Smederevske tvrđave, koja je zahtevala teške radove i visoke poreze, Jerina je postala omražena u narodu. Verovanje da su upravo njena „nemilosrdnost“ i kletve upućene njoj uzrok tragične sudbine porodice, duboko se ukorenilo u kolektivnu svest.
Smederevo je izgrađeno munjevitom brzinom (1428-1430), kao poslednji bedem odbrane, ali ni zidine ni strateška mudrost nisu mogli sprečiti nadolazeću katastrofu. Prokletstvo se prema narodnom verovanju, manifestovalo kroz niz nesreća. Sinovi Despota Đurđa, Grgur i Stefan, bili su oslepljeni po nalogu sultana Murata II, dok su kćerke Mara i Katarina udate iz političkih razloga. Konačan pad Smedereva 1459. godine, koji je označio kraj srpske srednjovekovne države, bio je u očima naroda, potvrda ove kletve.
„Prokletstvo Brankovića nije samo praznoverje“, objašnjava prof. dr Gordana Petrović, istoričarka, „Ono je narodni izraz za kolektivnu traumu, način da se obradi nepodnošljiva realnost propasti države i stradanja vladarske porodice. “
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Sudbina Brankovića, prepletena sa legendom o prokletstvu, ostala je duboko urezana u srpsko pamćenje. To je priča o poslednjim trenucima nezavisnosti, o pokušaju opstanka i o ljudskoj drami koja prevazilazi puke istorijske činjenice. Posetiti ostatke Smederevske tvrđave i razmišljati o Brankovićima, znači dotaći samu srž srpske srednjovekovne istorije i predanja koje i danas inspiriše.
Piše: Petar Nikolajev
