Rođenje, udaja i smrt predstavljale su tri ključne faze u životu žene, praćene brojnim običajima i obredima povezanim sa preslicom. Ovaj svakodnevni predmet imao je mnogo šire značenje od obične alatke za predenje, predstavljao je zaštitu, ženski rad, porodični kontinuitet i čuvanje tradicije.
Kod Istočnih Slovena, ali i u srpskoj tradiciji, pupčana vrpca ženskog novorođenčeta ponekad je presecana na preslici. Zabeleženi su i običaji da se devojčica prebacuje kumi preko preslice ili da se preslica stavlja u njenu kolevku. Time je dete simbolično uvođeno u svet ženskih obaveza i buduću ulogu domaćice.
U Bosni se preslica stavljala pod glavu ženskog deteta kako bi ga tokom života pratila sreća. Posebnu zaštitnu ulogu imala je preslica izrađena od tisovog drveta, za koju se verovalo da ženu koja na njoj prede čuva od uroka i drugih zlih uticaja.
Preslica se pojavljivala i u obredima za lakši porođaj. Pored porodilje su stavljane puška i preslica, uz reči: „Ako si muško, evo ti puške pa pucaj, ako si žensko, evo ti preslice pa predi.“ Ovaj običaj svedoči o nekadašnjoj jasno utvrđenoj podeli društvenih i porodičnih uloga.
Devojčice su prvu preslicu najčešće dobijale od oca, majke ili brata, dok su je ponekad nasleđivale od bake, tetke ili drugih žena iz porodice. Na njoj su prele tekstil potreban ukućanima, ali i pripremale vlastiti miraz, zbog čega su predenje i druge ručne radove učile još u ranom detinjstvu.
Kako navodi Nataša Davidović u publikaciji „Preslica – dodir prošlosti“ iz 2025. godine, Muzej Republike Srpske čuva veliki broj fotografija na kojima su zabeležene devojčice prelje. Te fotografije predstavljaju važno svedočanstvo vremena u kojem je preslica pratila ženu kroz čitav život i označavala njeno mesto u porodici i zajednici.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
