Nikita Iljič Tolstoj, praunuk velikog ruskog pisca Lava Tolstoja, rođen je 15. aprila 1923. godine u Vršcu. Ugledni slavista, filolog i istraživač narodne kulture ostavio je značajan trag u proučavanju slovenskih jezika, posebno srpskog. Njegov život povezao je Srbiju, zemlju rođenja, sa Rusijom, postojbinom predaka i mestom naučnog rada.
Poticao je iz porodice ruskih emigranata koji su posle revolucije utočište pronašli u Kraljevini SHS. Njegov otac Ilja Iljič Tolstoj bio je lingvista i autor srpskohrvatsko-ruskog rečnika. Nikita se školovao u Rusko-srpskoj gimnaziji u Beogradu, a tokom Drugog svetskog rata priključio se partizanima i potom dobrovoljno stupio u Crvenu armiju. Godine 1945. sa porodicom je otišao u Rusiju i upisao Filološki fakultet Moskovskog državnog univerziteta.
Naučni rad posvetio je istoriji slovenskih književnih jezika, dijalektima, folkloru i duhovnoj kulturi. Bio je jedan od utemeljivača moskovske etnolingvističke škole, istražujući kako jezik čuva narodna verovanja, običaje i predstave o svetu. Posebnu vrednost imaju njegovi radovi o slovenskom kulturnom nasleđu i veze koje je razvijao sa srpskim naučnicima.
Za inostranog člana SANU izabran je 12. decembra 1985. godine, a pripala mu je i izuzetna Vukova nagrada za 1996. Bio je akademik i član Prezidijuma Ruske akademije nauka, kao i predsednik Ruskog komiteta slavista; nije bio predsednik Ruske akademije nauka. Preminuo je u Moskvi 27. juna 1996. godine. Vršac je njegovo ime sačuvao nazivom ulice, a stogodišnjicu rođenja obeležio otkrivanjem spomenika 15. aprila 2023. godine. Delo vajara Ajdina Zejnalova poklonjeno je gradu, uz prisustvo potomaka porodice Tolstoj. Izložba Gradskog muzeja „Rusija mi je otadžbina, a domovina Srbija“ podsetila je na njegovu trajnu pripadnost obema sredinama.
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
