Na brdima iznad sela Pranjani stoje američki i srpski vojnici, rame uz rame, odajući počast narodu koji je pre osamdeset i jednu godinu pokazao hrabrost kakva se retko viđa u istoriji.
Tada, u olujnim danima 1944. godine, oboreni saveznički piloti padali su u srpska sela, iscrpljeni, ranjeni, izgubljeni. A seljaci, i sami gladni, pružali su im ruku spasa. U njihovim domovima nije se brojala nacija ni vera, već samo ljudskost. U tihim noćima, dok su nacističke patrole češljale planine, Amerikanci su jedva disali u mračnim ambarima, skrivali se u podrumima i pećinama, dok su domaćini lagali neprijatelju da u njihovoj kući nema stranaca.
Noć je tiha, kada se iznenada začuje lupanje na vrata. Srce u grudima prestaje da kuca. Dete zadržava dah, majka steže ruku suprugu, a u mračnoj sobi američki pilot u uniformi leži ispod kreveta i osluškuje teške korake nemačkih čizama. Ako je u kući bio samo jedan komad hleba, domaćin ga je nesebično dao pilotu. Ako je postojala samo jedna postelja, u njoj je spavao amerikanac, dok je domaćin ležao na golom podu. Mnogi seljani su zbog toga bili mučeni, a neki su platili životom, jer nisu hteli da otkriju okupatoru gde se kriju njihovi gosti.
Uprkos svemu, pod vođstvom generala Dragoljuba Mihailovića, podignuta je pista na livadama iznad Pranjana. Na njoj su se saveznici, uz huk motora, podizali u nebo i odlazili ka sigurnosti i slobodi u Italiju tokom Operacije Halijard. Više od 500 pilota tada je spašeno zahvaljujući hrabrosti i nesebičnosti seljaka. Bio je to junački čin moguć samo zahvaljujući poverenju i ljubavi jednog naroda prema ljudskosti.
Pogled redakcije portala Srpski ugao
Dok se venci polažu, a zastave lepršaju, jasno je da hrabrost i nesebičnost ljudi iz Pranjana nisu zaboravljeni. Njihova dela postala su simbol prijateljstva i poverenja, podsećajući nas da su solidarnost i ljudskost temelj na kojem se grade mostovi između ljudi i kultura.
Piše: Stefan Bogdanović
