Odlazak u penziju tek sa 73 godine? Nemačka sve bliže velikoj penzionoj reformi

Nemački radnici mogli bi u narednim decenijama da se suoče sa jednom od najvećih promena u istoriji penzionog sistema – odlaskom u penziju tek sa 73 godine. Kako prenose nemački mediji i više ekonomskih instituta, grupa uticajnih ekonomista iz naučnog savetodavnog tela pri Ministarstvu privrede predložila je da se starosna granica za penzionisanje postepeno povezuje sa očekivanim životnim vekom, po modelu koji već primenjuje Danska. Ukoliko bi takav sistem bio usvojen, granica za odlazak u penziju mogla bi da poraste na čak 73 godine do 2060. godine. 

Predlog su podržali ekonomisti Justus Haucap, Stefan Kolev, Volker Wieland i Veronika Grimm, koji upozoravaju da nemački penzioni sistem ulazi u period ozbiljnog pritiska zbog starenja stanovništva i usporavanja privrednog rasta. Kako navode, broj ljudi koji odlaze u penziju raste mnogo brže od broja zaposlenih koji uplaćuju doprinose, zbog čega sadašnji model postaje sve teže održiv. Prema njihovoj logici, deo dužeg životnog veka morao bi da se „prevede“ u duži radni vek kako bi se sačuvala stabilnost socijalnog sistema.

Ova ideja izazvala je snažne reakcije u nemačkoj javnosti. Mnogi građani, posebno oni koji rade fizički zahtevne poslove, smatraju da je nerealno očekivati da građevinski radnici, negovatelji, vozači, radnici u fabrikama ili zdravstveni tehničari rade gotovo do sredine osme decenije života. Kritičari upozoravaju da se ovakvi predlozi često posmatraju iz kancelarija i ekonomskih instituta, dok se zanemaruje realnost ljudi koji već sa 60 godina imaju ozbiljne zdravstvene probleme nastale tokom višedecenijskog rada.

Debata dolazi u trenutku kada je starosna granica za odlazak u penziju u Nemačkoj već podignuta na 67 godina, a poslednjih godina sve češće se govori i o mogućnosti penzionisanja sa 70 godina. Novi predlog ide još dalje i predviđa automatsko usklađivanje sa rastom životnog veka, što bi značilo da bi svaka nova generacija praktično unapred mogla da očekuje kasnije penzionisanje. Istovremeno se pominje i mogućnost smanjenja nivoa penzija sa sadašnjih 48 na 46 odsto prosečne zarade, što dodatno povećava zabrinutost među zaposlenima. (raditi.eu)

Ekonomisti koji podržavaju reformu ukazuju na podatak da prosečan period primanja penzije danas prelazi 20 godina, dok se očekivani životni vek konstantno povećava. Kao primer navode Dansku, gde je penzioni sistem već povezan sa demografskim kretanjima, pa će starosna granica postepeno rasti do 70 godina do 2040. godine. Zagovornici reforme tvrde da bez takvih mera Nemačka rizikuje rast poreza, veće zaduživanje ili ozbiljno smanjenje socijalnih davanja.

Međutim, protivnici ovakvih planova upozoravaju da se problem ne može rešavati isključivo produžavanjem radnog veka. Nemačka se već suočava sa manjkom kvalifikovane radne snage, padom nataliteta i rastućim troškovima socijalnog sistema. Sindikati i deo političara smatraju da bi država morala snažnije da podstiče zapošljavanje, porodičnu politiku i produktivnost privrede, umesto da teret reformi prebacuje prvenstveno na radnike.

Posebnu zabrinutost izaziva činjenica da sve više mladih Nemaca sumnja da će u budućnosti uopšte imati penziju kakvu danas poznaju njihove roditeljske generacije. Istraživanja javnog mnjenja pokazuju da poverenje u dugoročnu održivost sistema opada, dok raste strah da će građani morati da rade duže, primaju manje penzije i sami snose veći deo troškova svoje starosti.

Demografska kriza jeste realan problem sa kojim se suočava gotovo čitava Evropa, ali produžavanje radnog veka ne može biti jedini odgovor. Društvo koje od ljudi očekuje da rade do 73. godine mora da postavi i pitanje kvaliteta života, zdravlja i dostojanstvene starosti. U suprotnom, penzija će od zasluženog odmora posle decenija rada postati privilegija koju će sve manji broj ljudi zaista dočekati.

Piše: Nina Stojanović