U centru Niša u Svetosavskom domu, u porti Saborne crkve nalazi se Muzej crkvenih starina, koji od 6. januara 2026. privlači pažnju javnosti bogatom stalnom postavkom. U muzeju se čuva više od 700 predmeta nastalih na prostoru jugoistočne Srbije sa ciljem očuvanja pokretnog crkvenog i kulturnog nasleđa.
Zbirka obuhvata bogoslužbene knjige, ikone, grafike, slike i arhivalije iz različitih epoha. Među najznačajnijim eksponatima izdvajaju se prvo fototipsko izdanje Miroslavljevog jevanđelja, štampano u Beču u 300 primeraka, kao i primerak koji se čuva u Nišu, zatim bogoslužbena knjiga „Opšti minej za maj“ iz 1592. godine i ikona Svetog Jovana Krstitelja iz 1580. godine iz manastira Temska.
Posebnu vrednost imaju dela istaknutih srpskih umetnika. U muzeju se čuva bakrotisna grafika Paje Jovanovića iz 1897. godine, rađena za potrebe liturgijske upotrebe, kao i slike Đorđa Krstića „Smrt kneza Lazara“ i „Portret kralja Milana Obrenovića“. Ova dela svedoče o spoju umetnosti, vere i istorije, ali i o burnim sudbinama kulturnog blaga.
Postavka uključuje i ikone različitih epoha, rukopisne knjige, relikvijare, zapise na marginama crkvenih knjiga, kao i darove carske porodice Romanov iz 1913. godine. Muzej otvoren 23. aprila 2021. predstavlja jedinstveno mesto koje čuva sećanje na duhovni i kulturni život Niša i šireg regiona, nastajao na raskrsnici puteva i civilizacija.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Muzej crkvenih starina stoji kao plod dugotrajne ideje, organizovanog rada i jasne svesti o važnosti očuvanja nasleđa. Od prvih inicijativa pedesetih godina do današnje postavke, svaka ikona, knjiga i zapis potvrđuju ulogu Niša kao trajnog duhovnog i kulturnog središta juga Srbije.
Piše: Stefan Bogdanović
