Malo je mesta u Srbiji koja su toliko zadužila našu istoriju, a danas gotovo da nemaju nikakvo obeležje. Na prostoru današnjeg Sportskog centra „Banjica“ i stadiona FK Rad nalazio se prvi srpski aerodrom, odakle su poleteli prvi avioni nad Beogradom, gde je napravljen prvi domaći avion i formirana prva operativna baza srpske vojne avijacije. Upravo na Banjici ispisane su prve stranice srpskog vazduhoplovstva.
Prvi let nad Beogradom izveden je 20. septembra 1910. godine, kada je češki pilot Rudolf Simon poleteo sa travnate ravnice poznate kao Banjički vis. Njegov avion uspešno je preleteo nekoliko stotina metara iznad tadašnje prestonice, izazvavši oduševljenje okupljenih građana. Već narednog dana dogodila se i prva avionska nesreća u Srbiji, kada je Simon izgubio kontrolu nad letelicom i srušio se na obodu polja.
Upravo motor sa tog oštećenog aviona iskorišćen je za izradu prvog aviona napravljenog u Srbiji – „Merćep-komitskog“. Konstruisali su ga Mihailo Merćep i Josip Rusijan, a prvi probni let izveden je na Banjici 20. aprila 1912. godine. Za komandama je bio Dragiša Stojadinović, koji je tako postao prvi Srbin koji je upravljao avionom.
Iste godine Banjica postaje prva baza srpske vojne avijacije, nakon povratka prvih školovanih vojnih pilota iz Francuske. Među njima je bio i narednik Mihailo Petrović, koji će tokom Prvog balkanskog rata poginuti iznad Skadra i ostati upamćen kao prvi vojni pilot na svetu koji je stradao u borbenom zadatku.
Tokom Prvog svetskog rata banjički aerodrom imao je izuzetnu stratešku ulogu. Sa njega su dejstvovali srpski i francuski piloti, izviđali neprijateljske položaje, bombardovali austrougarske jedinice i vodili prve vazdušne borbe nad Srbijom. Francuska eskadrila MF99S ostvarila je značajne uspehe, a njeni pripadnici odlikovani su najvišim srpskim vojnim priznanjima.
Posle rata Banjica je nastavila da služi vazdušnom saobraćaju, pre svega za poštanske letove ka Novom Sadu, Nišu, Skoplju, Solunu, Zagrebu i Sarajevu. Međutim, razvojem avijacije i dolaskom većih putničkih aviona postalo je jasno da prestonica mora da dobije novi aerodrom, pa je civilni saobraćaj preseljen na novo letelište kod Bežanije.
Tako je 1927. godine otvoren aerodrom koji će kasnije postati Aerodrom Nikola Tesla, glavni međunarodni aerodrom Srbije i jedan od najvažnijih u regionu.
Danas je Aerodrom Nikola Tesla moderno opremljeno čvorište koje povezuje Srbiju sa svetom. U 2025. godini kroz njega je prošlo rekordnih 8,91 milion putnika, što predstavlja istorijski maksimum. Aerodrom beleži kontinuirani rast, a u prva tri meseca 2026. godine broj putnika povećan je za 8,8% u odnosu na isti period prethodne godine.
U proteklih nekoliko godina uložena su značajna sredstva u modernizaciju i proširenje kapaciteta. Aerodrom je danas u stanju da opsluži i najveće avione, a putnici uživaju u savremenim terminalima, brojnim destinacijama i visokom nivou usluge.
Ono što je počelo kao hrabri letovi na banjičkoj ledini 1910. godine, danas je preraslo u jedan od stubova srpske infrastrukture i ponos države. Aerodrom Nikola Tesla nije samo mesto polazaka i dolazaka – on je simbol razvoja, povezanosti sa svetom i dokaz da Srbija, uprkos teškoj istoriji, ume da gradi i ide napred.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
