Osamdeset pet godina prošlo je od noći između 15. i 16. oktobra 1941, kada je, prema podacima Muzeja žrtava genocida, streljan najveći broj talaca u Kraljevu. Zločin nemačkog Vermahta, sprovođen od 15. do 20. oktobra, ostavio je grad na Ibru bez hiljada stanovnika, a čitave porodice bez očeva, sinova i braće.
Taoci su zatvarani u lokomotivsku halu u železničkom kompleksu, poznatom kao Lager, odakle su izvođeni na streljanje. Među njima bili su železničari, radnici Fabrike aviona i železničke radionice, inženjeri, nastavnici i službenici. Okupatorska vojska uništavala je i porodice i privredni život grada: mnogi od ubijenih bili su jedini koji su izdržavali svoja domaćinstva.
Masovno ubijanje civila bilo je deo nemačke politike terora nad stanovništvom okupirane Srbije. Naredba generala Franca Bemea predviđala je streljanje stotinu zarobljenika ili talaca za jednog poginulog nemačkog vojnika i pedeset za ranjenog. Muzej žrtava genocida navodi da je naredbu za streljanje u Kraljevu izdao komandant 749. puka Vermahta, major Oto Deš. Civili su životima plaćali gubitke okupatora u borbama sa ustanicima.
Iza razmera stradanja stoje pojedinačna imena, utvrđivana decenijama kroz arhivska dokumenta, fabričke spiskove i porodična svedočanstva. Istoričarka Silvija Krejaković u studiji o identitetima kraljevačkih žrtava navodi da su do 2018. prikupljeni podaci o 2.198 ljudi streljanih u Lageru. Naknadnim istraživanjem arhive Žičke eparhije pronađena su još dva imena — Momir Dubovac i Milutin Stefanović. Svako takvo otkriće vraća mesto u istoriji čoveku čija je sudbina dugo ostajala nepotpuno zabeležena.
Sačuvane fotografije i lični predmeti svedoče koliko je duboko zločin zasekao porodični život. U studiji su zabeleženi apotekar Miodrag Marković i njegovi sinovi Predrag i Milorad, streljani zajedno, kao i braća Branislav i Vojislav Čukić, mladi radnici Fabrike aviona. Poslednje poruke iz zatočeništva, dokumenta i predmeti koje su porodice predale muzeju čuvaju uspomenu na ljude koji su do hapšenja radili, školovali se i planirali budućnost.
Kraljevo Dan sećanja obeležava 14. oktobra, dok istorijski izvori masovna streljanja smeštaju u dane od 15. do 20. oktobra 1941. Groblje streljanih zato je mesto žalosti grada i opomene celoj Srbiji. Dostojanstvo tog sećanja čuva se imenima žrtava, pouzdanim dokumentima i jasnim imenovanjem nemačke okupacione vojske koja je zločin počinila.
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
