Stana Arnaut (rođena 1909. u Metkoviću, ubijena 5. avgusta 1941. u Prebilovcima) bila je srpska učiteljica koja je radila u osnovnoj školi u hercegovačkom selu Prebilovci. Danas je poznata kao Sveta mučenica Stana Arnaut, jedna od najpoznatijih žrtava ustaškog pokolja u tom selu tokom Drugog svetskog rata.
Pre rata je predavala u nekoliko mesta, između ostalog u Gabeli i na Rabu, a zatim je premeštena u Prebilovce. Bila je mlada, obrazovana i veoma posvećena svom pozivu. U selu je uživala veliko poštovanje među srpskim stanovništvom.
Dana 4. i 5. avgusta 1941. godine ustaše su izvršile strašan masakr nad srpskim stanovništvom Prebilovaca. Većina meštana, uključujući žene i decu, ubijena su na najsvirepiji način, mnogi su bačeni u obližnje jame (jama u Prebilovcima je jedan od simbola ustaških zločina).
Stana Arnaut je uhapšena drugog dana napada. Dovedena je u školu u kojoj je predavala, gde su ustaše improvizovali sabirni logor i mučilište. Prema svedočenjima, Silovale su je ustaše redom, pa i njeni nekadašnji đaci, deca od 16 leta, zaklali, bacili u baštu. I kao da je sve bilo malo, uzeli su njen kaput s krznom, pa se godinama u njemu šepurila ustaška žena. Upravo zato što su to počinili njeni bivši učenici, to tragediji daje dodatnu težinu i simboliku.
Zajedno sa njom stradalo je i oko 120 njenih učenika i meštana. Njena unakažena tela kasnije su pronađena i sahranjena na seoskom groblju.
Srpska pravoslavna crkva je Stanu Arnaut kanonizovala kao svetu mučenicu, zajedno sa ostalim prebilovačkim žrtvama. Njena priča danas se čuva kao simbol stradanja srpskog naroda u NDH, ali i kao primer nesebične ljubavi prema deci i pozivu učitelja.
U poslednjih nekoliko godina njeno ime sve češće se pominje u javnosti, posebno nakon objavljivanja svedočenja njenih potomaka i novih istraživanja o zločinima u Prebilovcima. Mnogi ističu da je Stana Arnaut primer žene koja je ostala verna svom narodu i pozivu do kraja, čak i kada su je izdali oni koje je učila.
Stana Arnaut nije bila samo žrtva. Bila je učiteljica koja je radila sa decom u teškim vremenima, majka i žena koja je odbila da napusti svoje učenike. Činjenica da su je ubili neki od njenih bivših đaka čini njen slučaj posebno potresnim i simboličnim.
Danas se u Prebilovcima i šire obeležava sećanje na nju i ostale žrtve. Njena priča podseća na strahote rata, ali i na snagu ljudskosti u najtežim trenucima.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
