Deliblatska peščara u jugoistočnom Banatu važi za najveću kontinentalnu peščanu oblast evropskog prostora i jedan od najupečatljivijih prirodnih fenomena Srbije. Oblikovanje tokom ledenog doba, uz nanos materijala koje je Dunav donosio i stalnih vetrova, stvorilo je prepoznatljiv pejzaž, danas pod zaštitom države.
Naziv „Evropska Sahara“ vezuje se za izgled terena koji se razvijao hiljadama godina, dok je košava oblikovala dine visoke između 70 i 200 metara. Početkom 19. veka nekontrolisano pomeranje peska ugrozilo je sela i oranice, pa je oko 1818. godine započet dugotrajan proces pošumljavanja pod rukovodstvom inženjera Franca Bahofena, čime je stabilizovan čitav prostor.
Zagajička brda predstavljaju najprepoznatljiviji deo peščare i vizuelni simbol ovog područja, naročito tokom prolećnih meseci kada vegetacija dolazi do punog izražaja. Talasasti oblici, otvoreni vidici i kontrast peska i zelenila čine ovu celinu jednom od najfotografisanijih u Srbiji, ali i čestim ambijentom za strane, a i domaće filmske produkcije, među kojima su „Ko to tamo peva“, „Boj na Kosovu“ i „Sveti Georgije ubiva aždahu“.
Bogatstvo živog sveta daje posebnu vrednost ovom području, gde na peskovitom tlu raste oko 900 biljnih vrsta, uključujući dvadesetak vrsta orhideja i retke endemske vrste poput banatskog i stepskog božura ili Pančićevog pelena. Životinjski svet krase specifične vrste kao što su orao krstaš i banatski soko.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Zbog svoje prostranosti i nenaseljenosti, ovaj teren decenijama služi kao bezbedna zona za uništenje opasnih eksplozivnih naprava pronađenih širom zemlje. Upravo su ovde u strogo kontrolisanim uslovima, detonirane ogromne avio-bombe iz Drugog svetskog rata pronađene tokom izgradnje Beograda na vodi, kao i stare artiljerijske granate zaostale iz ranijih sukoba. Dok pesak apsorbuje snagu udara, tišina peščare povremeno biva prekinuta kontrolisanim eksplozijama koje podsećaju na burnu vojnu istoriju ovih prostora, čineći je mestom gde se prošlost doslovno pretvara u prah.
Piše: Stefan Bogdanović
