Manastir Grgeteg, smešten na južnim padinama Fruške gore, predstavlja jedan od najznačajnijih duhovnih i kulturnih stubova srpskog naroda severno od Save i Dunava. Zadužbina despota Vuka Brankovića, poznatog u narodnoj tradiciji kao Zmaj Ognjeni Vuk, podignuta prema predanju 1471. godine, vekovima je bila čuvar pravoslavne vere, nacionalnog identiteta i istorijskog pamćenja. U njegovim zidovima sačuvana je uspomena na velikog srpskog slikara Uroša Predića, čiji ikonostas iz 1902. godine i danas krasi hram. Kopija čuvene hilandarske Presvete Bogorodice Trojeručice preneta je sa Svete Gore 2002. godine kao zaštitnica fruškogorskih manastira. Ta ikona simbolično povezuje Svetu goru i Frušku goru, Hilandar i Grgeteg, duhovni jug i sever srpskog prostora.
Fruška gora je u 15. veku postala utočište Srbima koji su se bežeći pred osmanskom najezdom povlačili iz stare otadžbine. Sa sobom su doneli predanje o moćnoj srednjovekovnoj državi i odlučnost da ga očuvaju. Tako je nastala „Srpska Sveta gora“ sa više od trideset manastira, od kojih je danas sačuvano sedamnaest. Među njima, Grgeteg zauzima posebno mesto.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Manastir je tokom vekova više puta rušen i obnavljan, ali nikada nije izgubio svoju duhovnu snagu. Danas je to ženski manastir u kojem monahinje brižljivo čuvaju bogoslužbeni poredak i manastirsku ekonomiju. Hram posvećen Svetom Nikoli, sa visokim zvonikom i skladnim konacima, ostavlja snažan utisak.
Pri manastiru je još 1859. godine radila škola, što svedoči o njegovoj ulozi u prosvetnom životu naroda.
Manastir Grgeteg danas stoji kao svedočanstvo istorije, umetnosti i vere – tiho, dostojanstveno i postojano, na iriskom bregu Fruške gore, kao čuvar srpskog duhovnog identiteta kroz vekove.
Piše: Stefan Stojanović
