Kada govorimo o Svetom Savi, obično ga doživljavamo kao duhovnog vođu i prosvetitelja. Međutim, njegova uloga daleko prevazilazi to. Kroz mudre poteze i monumentalna dela, Sava je Srbiju pozicionirao kao istinskog naslednika moćnog Rimskog carstva, ali ne onog starog Rima, već njegovog istočnog hrišćanskog dela Vizantije, koju su njeni stanovnici sami nazivali „Romejsko carstvo“. Kako je jedan monah to uspeo?
Vizantija sa svojim veličanstvenim Carigradom (Novim Rimom), bila je direktan nastavak Rimskog carstva. Važno je da shvatimo da je naziv “Vizantija” stvorio nemački istoričar u 16. veku, više od 100 godina nakon pada Carigrada. Ona je čuvala rimsku kulturu, pravo i ideju o univerzalnom, hrišćanskom carstvu kao središtu sveta. Kada su zapadni varvari srušili stari Rim, Istočno Rimsko Carstvo je preuzelo baklju civilizacije i svetlosti. Postati njen naslednik značilo je pripadati elitnom krugu država, sa dubokom istorijskom legitimnošću, osećajem misije i mestom u Božijem poretku.
Sveti Sava je to duboko razumeo. Njegovo ključno oruđe za ostvarenje ove vizije bio je Nomokanon, ili Zakonopravilo. To nije bila samo zbirka crkvenih zakona, već temelj sveobuhvatnog pravnog i državnog sistema, preuzetog iz Vizantije. Sava je pažljivo birao i prevodio najbolje vizantijske zakone, prilagođavajući ih srpskim prilikama. Time nije samo uvodio red i pravednost, već je Srbiju oblikovao po uzoru na vizantijsku državu, koja se smatrala „Novim Rimom“.
Ovim činom, Sava je Srbiju „upisao“ u porodicu romejskih naroda. Stvorio je osnovu za ideju da Srbija nije samo mlada država na Balkanu, već legitimni nastavljač jedne velike, hiljadugodišnje tradicije. To je dalo dubok smisao i legitimitet kasnijim srpskim vladarima, posebno caru Dušanu, da sebe vide kao naslednike vizantijskih careva, i da teže stvaranju sopstvenog carstva koje bi nastavilo vizantijsku misiju.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Savinim delom, Srbija nije samo dobila autokefalnu crkvu i pismo, već i osećaj da je deo nečega mnogo većeg i starijeg. On je usadio ideju o „srpskom carstvu“ koje nije samo politička tvorevina, već nosilac univerzalnih hrišćanskih i civilizacijskih vrednosti nasleđenih direktno iz Rima. Kroz Nomokanon, Sava je Srbima podario ne samo zakone, već i carsku viziju, učinivši ih ponosnim baštinicima jedne veličanstvene prošlosti.
PIŠE: Petar Nikolajev
