Noćni let koji je Pančevo trajno upisao na mapu svetske avijacije izveden je u noći između 9. i 10. septembra 1923. godine, kao prvi međunarodni povratni noćni let u istoriji. Ovaj istorijski podvig krenuo je sa pančevačkog aerodroma, koji je još od marta iste godine bio ključna tačka redovne linije Pariz–Istanbul i prvi međunarodni aerodrom u tadašnjoj Kraljevini SHS-a.
Let je organizovala kompanija Franko-Rumen kako bi odgovorila na izazov čuvenog Orijent ekspresa, koji je zahvaljujući noćnim vožnjama tada bio brži od aviona. Uvođenjem noćnog letenja, vazdušni saobraćaj je povratio prednost nad železnicom i značajno skratio vreme putovanja između zapadne Evrope i Bliskog istoka.
Avion je poleteo iz Bukurešta i nakon pet i po sati sleteo na pančevački aerodrom, da bi već naredne večeri let u suprotnom smeru stigao u glavni grad Rumunije nešto pre ponoći. Putnike – uglavnom bogate poslovne ljude, diplomate i agente – prevozile su letelice tog vremena, izgrađene od drveta i presvučene platnom, sa kapacitetom od četiri do dvanaest sedišta. Sama priprema rute bila je pionirski poduhvat: teren je osvetljavan reflektorima, dok su se piloti u mraku orijentisali prateći reke, pruge i svetla gradova.
Aerodrom je u početku bio običan pašnjak, pa su meštani po zvučnom signalu sklanjali stoku kako bi avion mogao da sleti. Kasnije su izgrađeni objekti i poravnat teren, a Pančevo je ostalo u funkciji prve međunarodne putničke linije sve do 1927. godine, kada je završen beogradski aerodrom na Bežaniji.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Godišnjice ovog podviga obeležavaju se svečanim akademijama i izložbama u Narodnom muzeju Pančevo, gde se čuvaju arhivski snimci i mape rute. Vazduhoplovni savez Srbije i lokalni aero-klubovi povremeno organizuju nalete sportskih aviona, dok međunarodna saradnja sa aerodromom u Bukureštu čuva sećanje na zajedničku istoriju i pionirsku hrabrost prvih pilota.
Piše: Stefan Bogdanović
