Nedaleko od Požege, na putu prema Arilju, nalazi se Godovik, jedna od najvrednijih ruralnih ambijentalnih celina zapadne Srbije. U ovom selu priroda i graditeljsko nasleđe vekovima čine neraskidivu celinu, zbog čega je njegovo staro središte stavljeno pod zaštitu države.
Okosnicu godovičkog pejzaža predstavlja snažan kraški izvor koji izbija ispod visoke stene. Voda se potom pretvara u potok sa slapovima i manjim vodopadima, duž kojeg su podignute tradicionalne vodenice. Tri sačuvane vodenice potiču iz druge polovine i sa kraja 19. veka. Dve su u potpunosti izrađene od drveta, dok je treća građena kao polubrvnara–polučatmara.
Važan deo zaštićene celine predstavlja kuća Dojčila, odnosno Vasilija Popovića, pripadnika ugledne godovičke svešteničke porodice. Podignuta oko 1875. godine, ona spaja odlike narodnog graditeljstva sa elementima građanske arhitekture tog vremena. U blizini se nalazi i kamena javna česma sa dve lule, podignuta na lokalitetu „Pijaca“ kao privatna zadužbina tokom dvadesetih godina 20. veka.
Duhovno središte Godovika čine dva značajna hrama. Crkva Svetog Ilije podignuta je 1855. godine pod snažnim uticajem barokne arhitekture. Na njenoj zapadnoj fasadi postavljene su spomen-ploče sa imenima meštana stradalih u oslobodilačkim ratovima Srbije od 1912. do 1918. godine, zbog čega crkva ima i veliku memorijalnu vrednost.
Najstariji i najznačajniji spomenik je Crkva Svetog Đorđa. Narodno predanje njen nastanak vezuje za srednji vek, dok pouzdani tragovi, među kojima je antimis patrijarha Arsenija III Čarnojevića iz 1692. godine, potvrđuju da je hram postojao najkasnije u drugoj polovini 17. veka. Obnovljen je 1808. godine, a njegov vredni ikonostas početkom 19. veka oslikali su članovi čuvene slikarske porodice Lazović. Crkva je temeljno konzervirana i obnovljena između 1976. i 1982. godine.
Zaštita Godovika ne odnosi se samo na pojedinačne građevine. Njome je obuhvaćen čitav prostor u kojem su povezani izvor, vodotok, stene, šuma, vodenice, stare kuće i svetinje. Upravo taj sklad čoveka i prirode čini Godovik živim svedočanstvom nekadašnjeg života srpskog sela.
Godovik zato nije samo slikovito izletište već dragocena istorijska celina u kojoj se mogu pratiti razvoj narodnog graditeljstva, seoske privrede i duhovnog života tokom više vekova. Njegovo očuvanje predstavlja obavezu prema precima, ali i zalog da će buduće generacije moći da upoznaju autentično nasleđe zapadne Srbije.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
