Nekadašnji dvorac porodice Kiš u Elemiru bio je simbol bogatstva, ugleda i kulturnog života Banata, ali je danas ostao samo deo sećanja i starih zapisa. Od velelepnog zdanja okruženog perivojem, u kojem su se održavali balovi, pozorišne predstave i okupljanja tadašnje elite, nije ostao ni kamen. Ipak, priča o porodici Kiš i njihovom dvorcu i dalje živi kao svedočanstvo jednog vremena kada su Banatom dominirali velika imanja, raskošni parkovi i vlastelinske kuće koje su oblikovale izgled i duh čitavog kraja.
Priča počinje 1781. godine, kada jermenski trgovac Isak Kiš kupuje oko 16.000 jutara zemlje u jugozapadnom delu atara Elemira. Zahvaljujući trgovini stokom i velikom bogatstvu koje je stekao, porodica Kiš ubrzo postaje jedna od najuticajnijih u Banatu. Krajem 18. veka, između 1795. i 1796. godine, Agoston Kiš podiže reprezentativni dvorac, okružen velikim uređenim parkom.
Do glavnog ulaza vodila je duga staza kroz perivoj, dok je unutrašnjost krasila velika svečana sala, bogata biblioteka, kristalni lusteri, kaljeve peći, koncertni klavir i porodični portreti. Dvorac nije bio samo dom jedne porodice, bio je centar društvenog života tadašnjeg Banata. U njemu su organizovani balovi, lovačke večeri, dobrotvorne svečanosti i kulturni događaji na kojima se okupljalo plemstvo iz čitavog regiona.
Posebno mesto u istoriji porodice zauzima Ernest Kiš, rođen 1814. godine u Temišvaru, poznati vojskovođa i učesnik revolucije 1848–1849. godine. Nakon sloma revolucije zarobljen je u Aradu, gde je iste godine preminuo. Njegovi posmrtni ostaci kasnije su preneti u Elemir i sahranjeni u porodičnoj kripti.
Posle njegove smrti imanje prelazi u ruke naslednika, porodica Bobor i Rozalije Danijel, koje su ga održavale do početka 20. veka. Međutim, zbog velikih dugova i promenjenih društvenih okolnosti, dvorac je 1936. godine srušen.
Pogled redakcije portal Srpski Ugao
Sudbina dvorca porodice Kiš pokazuje koliko lako istorija može nestati kada narod izgubi svest o vrednosti svog nasleđa. Danas, kada od zdanja nema gotovo nikakvog traga, ostaje pitanje koliko smo spremni da čuvamo ono što su prethodne generacije stvarale vekovima. Jer kada nestanu dvorci, parkovi i stare kuće, ne nestaje samo kamen, nestaje i deo pamćenja jednog naroda i jednog vremena.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
