Manastir Visoki Dečani, zadužbina kralja Stefana Dečanskog, podignut između 1327. i 1335. godine u Metohiji, predstavlja najveći i najsačuvaniji srpski srednjovekovni hram, biser srpskog srednjovekovnog graditeljstva i duhovnosti sa preko 36 metara dužine i kupolom visokom 29 metara, obložen mermerom žućkaste i ružičaste boje, a njegove freske, slikane od 1335. do 1350. čine najbogatiju zbirku srednjovekovnog srpskog zidnog slikarstva.
Hram posvećen Vaznesenju Gospodnjem (Spasovdanu) sagradio je kralj Stefan Dečanski (1322–1331). Glavni protomajstor bio je fra Vito iz Kotora, čije ime je uklesano na portalu crkve. U Dečanima počivaju netrulježne mošti svetog kralja, koje je sin, car Dušan, preneo iz Primorja. Freske, dela nepoznatih majstora verovatno sa primorja, broje preko hiljadu kompozicija i vrhunac su srpske umetnosti XIV veka.
Kroz vekove Dečani dele sudbinu srpskog naroda. Posle Kosovskog boja 1389. godine često su napadani, a u XVII i XVIII veku pretrpeli teške požare. Godine 1764. godine upravu preuzima Danilo Paštović Kažanegra, kada je sačuvana samo crkva, a brinuo jedan monah. Obnovu pomažu srpski vladari u XIX veku, knez Miloš podiže novu trpezariju, knez Aleksandar Karađorđević postavlja olovni krov. Riznica čuva dragocene ikone, rukopise, hrisovulje i povelje Stefana Dečanskog i cara Dušana.
Danas Visoki Dečani, sa savršeno očuvanim kompleksom oko centralne crkve, nisu samo duhovno središte već i misionarski, prevodilački i ikonopisački centar sa brojnim bratstvom, simbol otpora i trajanja srpskog naroda na Kosovu i Metohiji.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Kada se srpsko kulturno nasleđe na Kosovu i Metohiji suočava sa stalnim pretnjama i pokušajima prisvajanja, Visoki Dečani stoje kao neoborivi dokaz hiljadugodišnjeg prisustva srpskog naroda i Pravoslavlja. Ova svetinja nije samo spomenik prošlosti, ona je živi svedok identiteta i opstanka. Međunarodna zajednica često ćuti pred ugrožavanjem naših svetinja, a naša dužnost je da ih posećujemo i čuvamo. Ako želite da osetite moć i sjaj Nemanjića, dođite u Visoke Dečane – grandioznost koja osvaja.
Piše: Stefan Stojanović
