U Nišu se 11. januara, obeležava Dan grada, u znak sećanja na 1878. godinu kada je grad oslobođen od osmanske vlasti. Tog dana srpska zastava zavijorila se na Stambol-kapiji Tvrđave, čime je okončana petovekovna uprava Instambula nad Nišom i započet novi politički i društveni period u razvoju grada.
Borbe za oslobođenje započele su sredinom decembra 1877. u okviru Srpsko-turskog rata. Ibarska, Moravska i Dunavska divizija prešle su granicu i zauzele položaje severozapadno od grada, dok je prodor prema jugu presekao vezu Niša sa Leskovcem. Padom Pirota i Bele Palanke onemogućena je komunikacija turskog garnizona sa Sofijom, a izlaskom srpskih jedinica na Seličevicu zatvoren je i južni prilaz gradu.
Srpske snage, oko 15.000 vojnika sa 102 topa, suprotstavile su se turskom garnizonu od približno 5.000 ljudi i 267 topova. Glavni napad izveo je Šumadijski korpus pod komandom pukovnika Jovana Belimarkovića sa obronaka Seličevice, dok su istovremeno jedinice pukovnika Milojka Lešjanina napredovale sa severozapada. Posle snažnog artiljerijskog dejstva i neuspešnog čekanja pomoći, turska komanda je 11. januara 1878. potpisala kapitulaciju.
Srpsku zastavu na bedemima Tvrđave postavio je vojnik učesnik svih oslobodilačkih ratova Todor P. Stanković. U borbama je poginulo 120 srpskih vojnika, a 791 je ranjen. Milan Obrenović ušao je u oslobođeni grad 15. januara, a oslobođenje jugoistočne Srbije ubrzo je međunarodno potvrđeno na Berlinskom kongresu.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Nakon oslobođenja, Niš je prerastao lokalni okvir i postao jedan od ključnih oslonaca državnog razvoja. Promene u upravi i stanovništvu pratile su jačanje institucija i dolazak stranih konzulata. Grad je u narednim godinama preuzeo važnu političku ulogu, često kao sedište najviših organa vlasti. Time je Niš potvrdio mesto druge srpske prestonice, simbol borbe za srpstvo i trajnog vezivanja juga zemlje za državnu celinu.
Piše: Stefan Bogdanović
