Mač za koji se verovalo da je pripadao Milošu Obiliću i da je njime na Kosovu 1389. godine ubijen sultan Murat Prvi navodno je vekovima čuvan u osmanskoj carskoj zbirci oružja u Crkvi Svete Irine u Istanbulu. O postojanju ovog predmeta svedočio je baron Fransoa de Tot, francuski oficir, diplomata i vojni savetnik osmanskih sultana.
De Tot je oko 1769. godine, zahvaljujući visokom položaju na osmanskom dvoru, dobio retku priliku da uđe u riznicu u Svetoj Irini. Prema zapisima koje navode turski istraživači, među brojnim dragocenim predmetima video je i mač „Miloša koji je usmrtio gaziju Hudavendigara“, odnosno sultana Murata Prvog.
Crkva Svete Irine nalazi se u neposrednoj blizini Svete Sofije. Podignuta je u četvrtom veku, za vreme cara Konstantina Velikog, a posle požara obnovljena je u doba cara Justinijana. Nakon pada Carigrada 1453. godine, sultan Mehmed Osvajač pretvorio ju je u skladište i riznicu dragocenog oružja kojoj su mogli da pristupe samo ljudi sa posebnim odobrenjem vladara.
Istanbulska arhitekta, dr Bilge Ar u svom istraživanje proučavala je istoriju zbirke u Svetoj Irini. Ona je utvrdila da je podatak o Obilićevom maču zabeležio i general Ahmet Muhtar Alus, osmanski oficir, profesor Vojne akademije i jedan od ljudi koji su nekadašnje skladište oružja pretvarali u muzej. Njegov sin je kasnije koristio stare dokumente i porodična saznanja prilikom pisanja trotomnog muzejskog vodiča, objavljenog 1920. godine.
Turska istoričarka Zejnep Okjaj takođe navodi da je de Tot video mač Miloša Kabilovića, odnosno Obilića. Najdragoceniji predmeti u Svetoj Irini čuvani su u prostoru nekadašnjeg crkvenog oltara i nisu pokazivani običnim posetiocima čak ni kada je zbirka u drugoj polovini 19. veka otvorena za javnost.
Za Osmanlije je oružje kojim je poginuo sultan Murat imalo posebno simboličko značenje. Čuvanjem mača u carskoj riznici pokušavali su da sačuvaju, ali i stave pod svoju kontrolu sećanje na Kosovsku bitku i pogibiju vladara koji je predvodio osmansko širenje prema Evropi.
Zbirka Svete Irine pretrpela je velike promene, selidbe i gubitke tokom savezničke okupacije Istanbula posle Prvog svetskog rata i ukidanja sultanata. Svedočanstva de Tota i osmanskih muzejskih stručnjaka zato predstavljaju važan istorijski trag, svedočanstvo koje govori o poreklu čuvenog oružja.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
