U selu Tavnik kod Kraljeva nalazi se Crkva Svetog velikomučenika Prokopija, jedna od retkih sačuvanih crkava brvnara na području Raškog okruga. Skromna po dimenzijama, ali značajna po svojoj istoriji, arhitekturi i svetinjama koje čuva, ona predstavlja važan deo nasleđa srpskog naroda u centralnoj Srbiji.
Današnja crkva podignuta je 1901. godine, dobrovoljnim prilozima i radom stanovnika Tavnika. Sagrađena je na starijem kultnom mestu, čija prošlost, prema narodnom predanju, seže nekoliko vekova unazad. Predanje ovaj lokalitet povezuje sa patrijarhom Arsenijem IV Jovanovićem Šakabentom i seobom Srba tokom austrijsko-turskog rata 1737. godine.
Hram je izgrađen od masivnih hrastovih brvana tradicionalnom narodnom tehnikom. Pravougaone je osnove, ukupne dužine oko 10,4 i širine 5,8 metara, sa oltarskim prostorom, naosom i tremom. Njegova jednostavna gradnja pokazuje umeće narodnih neimara, koji su od dostupnog materijala podizali trajne bogomolje, prilagođene podneblju i potrebama seoske zajednice.
U unutrašnjosti se nalazi ikonostas izrađen 1939. godine, kao i više vrednih predmeta crkvene umetnosti. Među njima se izdvajaju velika hodočasnička ikona „Jerusalim“, plaštanica nastala krajem 19. ili početkom 20. veka i umetnički obrađena darohranilnica. Ovi predmeti svedoče da hram nije bio samo mesto bogosluženja već i središte duhovnog života okolnih sela.
Posebno poštovanje vernika vezano je za staro grobno mesto u južnom delu trema, koje je u narodu poznato kao grob nepoznatog svetitelja. Prema predanju, patrijarh Arsenije IV lično je na tom mestu položio svete mošti. Ipak, novija istraživanja oštećenog nadgrobnog natpisa ukazuju na mogućnost da ploča pripada Vukašinu Zeciću i da je nastala između 1430. i 1480. godine. Konačno tumačenje zahteva dalja stručna proučavanja.
Upravo spoj materijalnih tragova, istorijskih izvora i živog narodnog predanja daje ovoj crkvi posebnu vrednost. Ona svedoči da je na ovom mestu duhovni život postojao znatno pre podizanja današnje brvnare, dok je hram iz 1901. nastavio višegeneracijsku tradiciju okupljanja vernog naroda.
Crkva Svetog Prokopija u Tavniku zato nije samo zanimljiv primer narodnog graditeljstva. Ona je sačuvano mesto molitve i pamćenja, nastalo zajedničkim trudom meštana i vezano za vekove srpske istorije. Njeno stručno očuvanje i predstavljanje važno je kako bi ova mala, ali dragocena svetinja ostala deo života budućih pokolenja.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
