Najstarija poznata knjiga štampana u Beogradu je Beogradsko četvorojevanđelje završeno je 4. avgusta 1552. godine. Ove godine navršile su se 474 godine od njegovog nastanka, jednog od najznačajnijih događaja u istoriji srpske knjige i štamparstva.
Štampanje je započeo knez Radiša Dmitrović, ali je posle njegove smrti posao preuzeo dubrovački trgovac i štampar Trojan Gundulić. Knjiga je izrađena u njegovoj kući u starom beogradskom Zereku, na prostoru današnjeg Dorćola, dok je glavni štampar i redaktor bio jeromonah Mardarije.
Četvorojevanđelje sadrži tekstove jevanđelja po Mateju, Marku, Luki i Jovanu. Štampano je srpskoslovenskim jezikom, krupnim ćiriličnim slovima i u dve boje – crnoj i crvenoj. Primerak koji čuva Muzej grada Beograda ima 211 listova i ubraja se među najpotpunije i najbolje očuvane primerke.
Posebno mesto u proučavanju knjige ima studija kustosa savetnika Vladimira M. Tomića „Beogradsko četvorojevanđelje iz Muzeja grada Beograda“, objavljena 2010. godine u 57. knjizi „Godišnjaka grada Beograda“. Njegovo istraživanje donelo je brojne podatke o okolnostima štampanja, sačuvanim primercima, tipografiji i istorijskom putu knjige.
Tokom restauracije primerka Biblioteke grada Beograda u Narodnoj biblioteci Srbije, na unutrašnjim stranama korica otkriven je crtež izveden slobodnom rukom. Ovo otkriće otvara prostor za dalja istraživanja porekla i vremena nastanka crteža, ali tvrdnja da je reč o najstarijem sačuvanom crtežu na hartiji za sada se može izneti samo kao pretpostavka, a ne kao utvrđena činjenica.
Beogradsko četvorojevanđelje bilo je jedina poznata knjiga nastala u prvoj beogradskoj štampariji. Iako je njen rad kratko trajao, izdanje iz 1552. svedoči da je Beograd pod osmanskom vlašću ostao mesto srpske pismenosti, duhovnosti i kulturnog stvaralaštva.
Očuvanje ovakvih knjiga zavisi od rada bibliotekara, kustosa, konzervatora, istoričara umetnosti i istraživača čija imena često ostaju izvan pažnje javnosti. Upravo njihov rad omogućava da najstarija beogradska knjiga i posle gotovo pet vekova ostane sačuvano svedočanstvo srpske kulture.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
