Marko Ristić, vođa i glavni ideolog srpskog nadrealizma, rođen je na današnji dan 20. juna 1902. godine u Beogradu. Bio je stvaralac koji je srpskoj književnosti 20. veka podario jedan od najdoslednijih glasova modernizma – glas koji je nepokolebljivo branio apsolutnu slobodu stvaralačkog duha od svih ideoloških pritisaka, estetskih pravila i društvenih ograničenja.
Iako je objavio pesničke zbirke „Od sreće i od sna“ (1925) i „Nox microcosmica“ (1956), njegovo najznačajnije mesto u našoj književnosti izgradio je kroz obimnu esejistiku i književnu kritiku. Zahvaljujući delima poput „Književne politike“ iz 1952. i „Istorije i poezije“ iz 1962, Ristić je postao jedan od najuticajnijih intelektualaca svog vremena.
U središtu njegovog stvaralaštva stajala je čvrsta odbrana nadrealističkih principa: umetnost se rađa iz najdubljih potreba života i predstavlja izraz težnje duha za samootkrivanjem. Nikakvi spoljašnji zahtevi, ni razum, ni estetske konvencije, ni društvene potrebe nisu smeli da ograniče slobodu stvaranja. Suština umetnosti je u iracionalnom, spontanom i poetskom, a jedan od njenih najviših izraza jeste humor, onaj duboki podsmeh besmislu sveta koji otkriva njegove skrivenije slojeve.
Posebno je snažno razradio odnos poezije i angažmana. Poezija, po Ristiću, teži istom cilju kao i svaka prava moralna ili socijalna akcija – potpunom oslobođenju čoveka. Pravi pesnik je revolucionaran samom suštinom svog dela, a ne kada se podredi ideologiji ili spoljašnjem diktatu.
Kao kritičar bio je oštar i sugestivan, a kao esejista ostvario je neka od najznačajnijih dostignuća srpske književne misli. Diplomata, profesor i dopisni član Srpske akademije nauka i umetnosti, prošao je kroz brojne uloge, ali nikada nije izdao osnovna načela slobode duha.
Preminuo je 20. jula 1984. godine u Beogradu, ostavivši iza sebe delo koje i danas predstavlja jedan od najčistijih izraza moderne srpske književne misli. Njegovo nasleđe i danas stoji kao podsetnik da prava književnost ne služi vremenu – ona ga nadilazi.
Piše: Stefan Bogdanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
