Pijačni dan u Smederevu bio je u punom jeku tog 5. juna 1941. godine, seljani iz okolnih sela žurili su ka trgu da prvi prodaju svoje proizvode, a đaci su pristizali po svedočanstva nakog početog raspusta. Nemačka okupacija se još uvek nije snažno osećala u gradu. Narod se slobodno kretao, radnje radile, a samo dan ranije gostovala je pozorišna trupa iz Novog Sada. Mir je iznenada razorila strahovita eksplozija iz pravca tvrđave.
Nakon kapitulacije Jugoslavije, Nemci su Smederevo pretvorili u glavno skladište zaplenjene municije, oružja i benzina. U tvrđavi, tik uz prugu, nalazilo se oko 400 vagona eksploziva, a čuvalo ga je samo šest nemačkih stražara.
U 14:14 sati odjeknuli su pucnji, a zatim strahovita detonacija koja je sravnila veći deo grada. Snaga eksplozije bila je ravna više atomskih bombi, a od hiljada kuća neoštećeno je ostalo samo 25. Da nije bilo masivnih zidova srednjovekovne tvrđave koja je primila najjači udar, razaranje bi bilo mnogo veće.
U gradu se tog dana prema nemačkim dokumentima nalazilo oko 14.000 osoba, a poginulo je približno 2.500 ljudi, mada je identifikovano svega 585 tela. Tačan broj žrtava ni danas nije pouzdano utvrđen.
Uzrok tragedije nikada nije konačno razjašnjen. Verzija sa visokom temperaturom je odbačena, dok se pominje se nemar nemačkih vojnika i bačeni pikavac, ali i moguća komunistička sabotaža.
U stanici ispred tvrđave u trenutku ekplozije nalazio se voz prepun učenika, koji je zbog kašnjenja od svega dva minuta bio na udaru ekplozije – preživelo je samo 12 putnika, a tela su pronalažena i desetinama metara dalje.
Nakon tragedije Smederevo je obnovljeno uz pomoć države, grada i ironično – Nemaca. Postalo je jedini grad na ovim prostorima koji je u potpunosti izgrađen tokom Drugog svetskog rata.
Piše: Stefan Bogdanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
