U vreme kada je srednjovekovna Srbija pod vlašću cara Stefana Uroša IV Dušana bila na vrhuncu moći, vino je iz Metohije teklo posebnim cevima sve do carske prestonice u Prizrenu. Vinovod dug oko 24 kilometra, izgrađen u 14. veku, svedočanstvo je organizovane države, razvijene privrede i kulture koja je znala da ceni i rad i plodove zemlje.
Podatak o ovom jedinstvenom sistemu, poznat stručnoj javnosti, a šira javnost je ponovo otkrila krajem 2022. godine, kada je u vinariji porodice Petrović u Velikoj Hoči potvrđeno postojanje ostataka vinovoda. U njihovom podrumu i danas se čuvaju delovi cevi kroz koje je vino prirodnim padom stizalo do dvora u Prizrenu, gde je car Dušan stolovao.
Velika Hoča je još u srednjem veku bila snažno vinogradarsko središte. Njena vina bila su čuvena širom srpskih zemalja, a Dečanska vinica, utemeljena u vreme cara Dušana, i danas svedoči o tom kontinuitetu. Monasi manastira Visoki Dečani vekovima proizvode vino, čuvajući tradiciju koja je deo duhovnog i kulturnog nasleđa.
Vinovod, ili vinodukt, predstavlja jedinstven arheološki lokalitet. Do danas nigde u svetu nije pronađen sličan sistem koji je služio za transport vina na tako velikoj udaljenosti. U Dušanovo doba vino nije bilo samo piće, već i sredstvo plaćanja poreza, što govori o njegovom značaju u tadašnjoj privredi.
Gotovo svaka kuća u Velikoj Hoči imala je svoju vinicu u podrumu. Car je, zbog velikih prihoda koje su domaćini ostvarivali, uveo i carski porez, čime je dodatno uredio vinogradarsku delatnost. To je bio znak snažne i organizovane države.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Velika Hoča je vekovima bila gotovo isključivo srpsko naselje. Posle progona Srba 1999. i 2004. godine, demografska slika opštine Orahovac, kojoj pripada, bitno je izmenjena. Ipak, vinogradi i podrumi ostaju tihi čuvari jednog vremena kada je Srbija imala carevinu, a vino iz Metohije teklo ka dvorovima kao simbol snage i dostojanstva.
Piše: Stefan Stojanović
