Sveti Sava, pored toga što je bio princ, monah i diplomata, bio je i vizionar čitavog srpskog društva. Pored crkvene organizacije, postavio je temelje prava, obrazovanja i pismenosti. Kao kulturni reformator, oblikovao je civilizacijski put srednjovekovne Srbije, daleko izvan duhovnih okvira.
Njegov najvažniji doprinos je „Krmčija“ (Nomokanon Svetog Save) iz oko 1219. Ovaj zbornik crkvenog i svetovnog prava, adaptiran iz vizantijskih uzora, postao je prvi srpski zakonik. Regulisao je sve aspekte života: crkvenu upravu, bračne odnose, imovinsko pravo. Krmčija je stvorila jedinstven pravni sistem, osiguravajući stabilnost i red u državi.
Manastiri su u Savinoj viziji bili centri prosvetiteljstva. Hilandar, koji je obnovio zajedno sa svojim ocem Stefanom Nemanjom, i Žiča (sedište arhiepiskopije) su najbolji primeri. Bili su posvećeni molitvi i proslavljanju Boga, ali su predstavljali i centre pismenosti, prepisivačke delatnosti, umetnosti i obrazovanja. U skriptorijumima su prepisivane knjige, negujući srpski jezik i ćirilicu. Pismenost se širila među sveštenstvom i plemstvom.
Savin lični rad, „Žitije Svetog Simeona“ i „Tipik“, vrhunac je ranosrpske pismenosti. Kroz njegove tekstove, srpski jezik je dobio zvanični oblik. Standardizacija pisma i pravopisa postavila je temelj jedinstvene srpske kulture. On je stvarao i prilagođavao vizantijske uticaje srpskom duhu, potvrđujući kulturnu samostalnost države i Crkve.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Sveti Sava je bio arhitekta srpskog identiteta. Krmčijom je udaren pravni pečat državi, manastirima podarena duhovna i obrazovna svetlost, a pismenosti pravac. Stvorio je okvir za razvoj srpske nacije, temelje koji su opstali vekovima. Njegovo prosvetiteljsko delo svedočanstvo je vizije da se narod ne gradi samo mačem i krstom, već i slovom i zakonom.
PIŠE: Petar Nikolajev
