Sudbina vojvode Lazara Kujundžića, učitelja koji je izabrao oružani otpor i poginuo 1905. godine u Velikoj Hoči, braneći narod Podrime i Poreča od nasilja i bezvlašća. Njegov život i smrt svedoče o vremenu u kojem su prosveta, vera i borba za opstanak bile nerazdvojive, a lična žrtva shvatana kao prirodan dug prema zajednici.
Rođen 1880. godine pred Lazarevu subotu u Orahovcu, Kujundžić je prve korake načinio u učionici, a ne u kasarni. Završio je Prizrensku bogosloviju i kao mlad učitelj službovao u Prizrenu i Kičevu, ali je već početkom 20. veka shvatio da knjiga više ne može da zaštiti narod izložen svakodnevnim napadima i pljačkama. Još 1902. godine postaje jedan od zagovornika stvaranja organizovanih četa koje bi stale u odbranu sela Poreča i Podrime.
Posle ustanka posvetio se organizovanju prvih revolucionarnih odbora i četa. Uz pomoć ljudi iz tadašnjeg nacionalnog i kulturnog kruga, među kojima je bila i slikarka Nadežda Petrović, formirane su prve jedinice koje su delovale u najugroženijim krajevima. Kujundžić je sarađivao sa istaknutim ličnostima svog vremena i učestvovao u stvaranju Bitoljskog četničkog odbora, iz kojeg su potekle prve oružane akcije u Poreču.
Iako je mogao da ostane u pozadini kao organizator, odlučio je da pređe granicu i vrati se kao vojvoda. Borbe 1905. godine uključujući okršaj kod Čelopeka, pokazale su njegovu odlučnost, ali i težinu tadašnjih prilika. Poslednji pohod završio se u Velikoj Hoči gde je izdan i opkoljen, sa svojom četom pružio otpor do poslednjeg daha. Niko od boraca nije preživeo, dok su gubici protivničke strane bili veliki.
Decenijama kasnije, njegovi posmrtni ostaci preneseni su u Veliku Hoču, gde sećanje na njega i danas živi kao simbol otpora i žrtve u vremenu bez zakona i sigurnosti.
Pogled portala redakcije Srpski Ugao
Priča o Lazaru Kujundžiću podseća da istoriju ne čine samo veliki kongresi i odluke sila, već i ljudi koji su iz tišine učionice zakoračili u nemirna brda, vođeni osećajem dužnosti. U vremenu kada se žrtve često svode na fusnote, ovakve sudbine traže da budu ispričane jasno i bez zaborava.
Piše: Stefan Stojanović
