U aprilu 1942. godine, usred ustaškog divljanja u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj u Beograd su svečano prenete mošti svetog kneza Lazara, cara Uroša i vojvode Stefana Štiljanovića – ono što su Pavelićeve vlasti pokušale da unište. Kosti srpskih svetitelja, izvađene iz sarkofaga u fruškogorskim manastirima i razbacane po putu, spasene su intervencijom nemačkog gradonačelnika Zemuna dr Mozera i uz učešće nemačkih službi, nakon čega su predate Srpskoj pravoslavnoj crkvi i narodu.
Kako navodi Stanislav Krakov u knjizi „General Milan Nedić, Knjiga II – Prepuna čaša čemera“ (1968), ustaše su 1941. godine sistematski pljačkale i razarale manastire na Fruškoj gori – Ravanicu, Vrdnik, Krušedol, Hopovo, Beočin i druge. Opustošene su riznice, spaljene ikone, ubijeni monasi, dok su kovčezi sa moštima odneti sa namerom da budu pretvoreni u sirovinu za ratne potrebe. Dvojica nemačkih žandarma iz Zemuna, nekadašnji učenici srpske škole, sablažnjeni ovim činom, obavestili su dr Mozera o kostima „vlaškog cara Lazara“ razbacanim kod jednog od manastira.
Mozer je potom obavestio nadležne nemačke vlasti, nakon čega su mošti prikupljene i smeštene u nove kovčege. Četrnaestog aprila 1942. godine prenete su preko pontonskog mosta na Savi u Beograd. Povorka, uz prisustvo đaka, pripadnika Državne straže i dobrovoljaca, stigla je do Saborne crkve, gde su mošti dočekane uz državne i crkvene počasti. Narednih dana održani su verski obredi, a vernici su nedeljama dolazili na poklonjenje.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Ovaj događaj svedoči da ni u najtežim vremenima srpski narod nije ostao bez svojih svetinja i istorijskog pamćenja. Mošti koje su preživele razaranje i stigle u Beograd, zahvaljujući neobičnom spletu okolnosti, ostaju trajni simbol snage duhovnog identiteta – snage koja ne sme biti zaboravljena.
Piše: Nina Stojanović
