Beograd je bio svedok 19. decembra 1882. godine velikog državnog i narodnog slavlja. Ispred Narodnog pozorišta, na mestu nekadašnje Stambol-kapije, svečano je otkriven spomenik knezu Mihailu Obrenoviću, delo firentinskog vajara Enrika Pacija. Otkrivanje je upriličeno na Svetog Nikolu, krsnu slavu dinastije Obrenović, i predstavljalo je vrhunac nacionalnog ponosa uoči proglašenja Kraljevine Srbije.
Ideja o podizanju spomenika knezu Mihailu, ubijenom u Košutnjaku 1868. javila se odmah posle atentata. Odbor za podizanje spomenika osnovan je ubrzo, a međunarodni konkurs raspisan 1873. godine doneo je sedamnaest predloga. Prvonagrađeni rad nije realizovan zbog primedbi javnosti, pa je posao poveren poznatom firentinskom majstoru Enriku Paciju, čiji je veristički pristup osigurao realističan i dostojanstven prikaz vladara na konju. Bronzana statua odlivena je u Minhenu 1879. godine, dok je postament projektovao srpski arhitekta Konstantin Jovanović.
Spomenik je postavljen na simboličnom mestu – tamo gde je nekada stajala Stambol-kapija, glavni ulaz u turski Beograd, srušena 1866. godine. Knez Mihailo, pruženom rukom, pokazuje prema još neoslobođenim krajevima, podsećajući na svoj najveći uspeh, izvojevanje potpunog povlačenja turskih posada iz srpskih gradova 1867. godine. Na postamentu su reljefi sa istorijskim scenama i imena oslobođenih utvrđenja, što ovaj spomenik čini ne samo umetničkim delom, već i istorijskim dokumentom.
Svečanosti su prisustvovali kralj Milan Obrenović, vlada, narodni poslanici, strane diplomate i hiljade Beograđana. Otkrivanje je bilo pravi državni spektakl, praćen zvucima truba i plotunima topova, a vajar Paci odlikovan je Ordenom Takovskog krsta. Od tog dana, mesto „kod konjanika“ postalo je omiljeno okupljalište Beograđana i simbol preporoda srpske prestonice.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Spomenik knezu Mihailu i danas stoji kao nemi svedok vremena kada je Srbija, korak po korak, izvojevala slobodu i dostojanstvo. U eri kada se nacionalni ponos često prepušta zaboravu, ovaj spomenik podseća da prava veličina jedne zemlje leži u sećanju na one koji su je oslobodili i uzdigli. Knez Mihailo nije samo vladar, on je obeležje odlučnosti da se nikada ne mirimo sa polu-slobodom, već da težimo punom suverenitetu i jedinstvu naroda.
Piše: Stefan Stojanović
