U središtu novog skandala između Austrije i Mađarske našlo se delo Gustava Klimta za koje se godinama verovalo da je izgubljeno.
Reč je o portretu iz 1897. godine, koji prikazuje ganskog princa Vilijama Nij Nortija Duuonu. Slika je nastala u okviru ljudskog zoološkog vrta, u nekadašnjem vrtu Šitel u bečkom Prateru, gde su ljudi iz Gane i drugih afričkih zemalja bili izloženi kao egzotične atrakcije za zabavu evropske publike. Taj mračni prizor iz 1891. godine, kada su u Beču živi ljudi iz Afrike bili izloženi kao egzotične životinje, ne izaziva danas samo nelagodu, već duboko zgražavanje i moralnu sramotu pred sopstvenom istorijom. Taj trenutak ogoljava licemerje epohe koja se ponosila kulturom i umetnošću, dok je u isto vreme ponižavala ljudska bića zarad „zabave“ i znatiželje publike.
Klimtovo platno, naslikano u tom kontekstu, dobilo je novi život tek sada, nakon što je decenijama bilo skriveno. Nakon umetnikove smrti ostalo je u Beču, a 1923. prodato je na aukciji. Pet godina kasnije bilo je izloženo u Secesiji kao vlasništvo Ernestine Klajn, pripadnice jevrejske porodice koja je, bežeći pred nacistima, morala da napusti Austriju. Slika je tada preneta u Mađarsku kako bi se spasla od oduzimanja, a zatim je više puta menjala vlasnike. Kada je galerija iz Beča obnovila i potvrdila autentičnost slike, Mađarska polaže pravo na nju, tvrdeći da je iz zemlje izneta bez pravilne prijave.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
I dok se Beč i Budimpešta spore oko papira i vlasništva, u pozadini odjekuje daleko važnije pitanje: kako su se u srcu Evrope pre samo nešto više od jednog veka ljudi mogli posmatrati kao životinje, dok je umetnost beležila njihova lica bez trunke empatije? Klimtov portret tako postaje ne samo umetničko, već i moralno svedočanstvo o vremenu koje ne sme biti zaboravljeno.
Piše: Stefan Bogdanović
