U Menzel Burgibi, dvadesetak kilometara od Bizerte u Tunisu, više od 50 godina jedna porodica brine o groblju na kome počiva 1.790 srpskih vojnika iz Velikog rata. Vagdija Hamdi i njen sin Mažub Hamdi nastavili su zavet pokojnog supruga i oca, verujući da se poštovanje prema mrtvima ne meri nacijom ni verom.
Srpski vojnici stigli su u Tunis nakon teškog povlačenja preko Albanije. Saveznički brodovi prevozili su ranjenike u severnu Afriku u nadi da će se oporaviti. Mnogi nisu izdržali posledice gladovanja, bolesti i iscrpljenosti. Zato je od 1916. do 1919. formirano veliko groblje sa 1.208 grobnih mesta.
Grobovi nose metalne krstove oblikovane kao mačevi, sa lovorom i simbolom ratnog krsta. Postavljeni su po nalogu francuskih vlasti koje su uredile i mauzolej sa zajedničkom kosturnicom srpskih i francuskih vojnika. Na pločicama su ispisana imena, jedinice, datumi smrti i mesta rođenja. Obeležja govore o vojnicima koji su sanjali povratak, ali su put završili u tuđoj zemlji.
U središtu groblja nalazi se plato sa jarbolima na kojima se vijore zastave Srbije i Tunisa. Na mermernoj ploči stoji posveta borcima palim između 1914. i 1918. godine, kao podsetnik na vreme kada je ovo mesto nastajalo. Groblje je obnovljeno 1980. godine, a briga o njemu poverena je porodici Hamdi, koja ga od tog trenutka svakodnevno održava i čuva od zaborava.
Kroz severnu Afriku prošlo je više od 41.000 srpskih vojnika, a oko 3.000 njih izgubilo je život u bolnicama i prihvatnim stanicama. U obližnjoj Bizerti lečena je i Milunka Savić, jedno od najprepoznatljivijih imena srpske hrabrosti.
Groblje u Menzel Burgibi najveće je srpsko vojničko počivalište u Tunisu, ali ostaje izvan turističkih tura, iako tu zemlju posećuju hiljade Srba godišnje.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Ovo mesto podseća da se istorija ne čuva samo u knjigama. Čuva se i u tišini severno-tuniskog pejzaža, gde jedna porodica održava uspomenu na ljude koji su život izgubili na putu koji ih je vodio daleko od otadžbine.
Piše: Stefan Bogdanović
