Bačka, plodna ravnica u srcu Panonije, krije daleko dužu i složeniju istoriju nego što se često misli. Pre dolaska Mađara u 9. veku, ova oblast je već bila snažno naseljena Srbima čiji su tragovi duboko utkani u njeno biće, oblikujući i same pridošlice.
Kada su Mađari kročili na ove prostore, zatekli su razvijenu slovensku zajednicu. Istorijski izvori, poput tvrdnji Šafarika, govore o postojanju značajne slovenske države pod Salanom u 9. veku, sa prestonicom u Titelu. Ne samo da su Mađari od starosedelaca poprimili kulturu, mnoge reči i administrativne ustanove poput županija, već su u početku, veruje se, usvojili i pravoslavnu veru. Spominje se da je prvi ugarski kralj Stevan isprva bio pravoslavac. O srpskom uticaju svedoči i činjenica da su tri ugarska palatina, Rado (1056), Uroš (1120) i Beluš (1156) – bili srpskog porekla.
Tokom vekova, demografska slika Bačke se menjala, ali su Srbi zadržali snažno prisustvo. Naročito u vreme turskih osvajanja, kada su mađarske naseobine opustele, Bačka je postala utočište za Srbe. Kroz osam velikih seoba, od kojih je najpoznatija ona pod patrijarhom Arsenijem Čarnojevićem krajem 17. veka, srpski živalj se masovno doseljavao sa Balkana, ojačavajući već postojeće stanovništvo. U pojedinim periodima turske vlasti, Srbi su bili gotovo isključivi stanovnici Bačke.
O dubokim i neizbrisivim srpskim korenima na ovom prostoru najbolje svedoče geografska imena. Čak i danas, uprkos kasnijim kolonizacijama 90% imena mesta, reka, poljana i jezera u Bačkoj su srpskog i slovenskog porekla. Ovaj podatak, kao i postojanje drevnih pravoslavnih manastira poput onog kod Batmonoštora, jasno ukazuju na kontinuitet srpskog prisustva. Bačka nije samo zemljopisno područje, već vekovna priča o opstanku, kulturnoj razmeni i duboko ukorenjenom identitetu srpskog naroda.
Pogled redakcije portala Srpski Ugao
Konačno, priča o Bačkoj nije samo hronika smene naroda, već moćno svedočanstvo o trajnosti jednog prisustva. Od pretpostavljene Salanove države do burnih seoba i neizbrisivih toponima, srpski trag ostaje duboko usečen u tlo i istoriju ove ravnice, podsećajući na složenost i bogatstvo kulturnog nasleđa koje ju je vekovima oblikovalo.
Piše: Petar Nikolajev
