Miloje Petrović Trnavac bio je jedan od zapovednika Prvog srpskog ustanka, učesnik oslobođenja Beograda 1806. godine i glavni komandant ustaničke vojske u pohodu na Niš 1809. godine. Njegov život obeležili su ratnički uspon, bogatstvo i politički uticaj, ali i teška odgovornost za neslogu koja je prethodila tragediji na Čegru.
Rođen je oko 1760. godine u selu Trnavi kod Topole, po kojem je dobio nadimak Trnavac. Pre ustanka bio je kalauz kod svog kuma Mladena Milovanovića, a potom je postao buljubaša i bimbaša nad bećarima. Prilikom oslobođenja Beograda sa svojim borcima napao je sa savske strane i među prvima prodro kroz Sava-kapiju.
Posle oslobođenja prestonice, Trnavac i Mladen Milovanović postali su među najbogatijim i najuticajnijim ljudima Karađorđeve Srbije. Milan Đ. Milićević u „Pomeniku“ navodi da su držali brojne kuće, dućane, njive, skele i udele u trgovačkim poslovima. Takva moć izazvala je mržnju i zavist drugih starešina, ali i optužbe savremenika da su njihove ambicije doprinele razdorima u ustaničkom vrhu.
Na preporuku Mladena Milovanovića, Karađorđe je 1809. postavio Miloja za glavnog komandanta vojske upućene prema Nišu. To je teško primio iskusni vojvoda Petar Dobrnjac, koji je smatrao da njemu pripada komanda. Umesto sloge, među srpskim starešinama nastale su dve suprotstavljene struje, a nepoverenje se prenelo i na vojsku.
Kada su Turci 19. maja po starom, odnosno 31. maja 1809. godine po novom kalendaru, svom snagom udarili na Sinđelićev šanac na Čegru, pomoć iz ostalih šančeva nije stigla. Prema svedočenju koje prenosi Milićević, vojnici su tražili da pođu Stevanu Sinđeliću, ali im Trnavac to nije dozvolio. Okružen nadmoćnijim neprijateljem, Sinđelić je pucao u barutanu i sa svojim junacima otišao u smrt, dok se ostatak ustaničke vojske povukao prema Deligradu. Podaci se mogu pronaći u Univerzitetskoj biblioteci „Nikola Tesla“ – „Boj na Kamenici 1809. godine“
Zbog poraza kod Niša, Miloje je krajem 1809. godine uklonjen iz službe i prognan u Ostružnicu. Naredne godine doveden je u vezu sa ubistvom kosmajskog vojvode Marka Katića na svadbi u Rogači. Milićević beleži da je ubica tvrdio da je pucao nehotice, dok su drugi optuživali Trnavca da je zločin podstakao kako bi izazvao pobunu protiv Karađorđa.
Trnavac je pobegao u Zemun, ali su ga austrijske vlasti vratile u Srbiju i predale Luki Lazareviću u Šapcu. Prema zabeleženom kazivanju Lukinog sina Aleksandra, Miloje je nudio ogromno bogatstvo da mu život bude pošteđen. Naređenje je ipak izvršeno 1810. godine – ubijen je na stepenicama, u trenutku kada se tome nije nadao.
Život Miloja Petrovića Trnavca ostao je jedna od najmračnijih i najpoučnijih priča Prvog srpskog ustanka. Od junaka koji je među prvima ušao u oslobođeni Beograd postao je simbol starešinske nesloge. Njegova sudbina podseća da su Srbi u borbi za slobodu najteže poraze često plaćali onda kada su lične sujete i borba za vlast nadvladale zajednički narodni cilj.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
