Nedaleko od Gornjeg Milanovca, pod obroncima Rudnika, nalazi se Brusnica, selo duboko povezano sa stvaranjem moderne srpske države. Iz ovog mesta potiče dinastija Obrenović, a brojni istorijski tragovi svedoče da je Brusnica vekovima bila važno upravno, duhovno i političko središte takovskog kraja.
Brusnica se u istorijskim izvorima pominje još u srednjem veku. Za prvi pomen vezuje se povelja cara Dušana iz 1354. godine, dok je u osmanskim popisima iz 1525. zabeležen Žarkovac, čije ime danas nosi jedan od seoskih zaselaka. Posle velikih seoba stanovništvo je obnavljano doseljenicima iz Crne Gore, Starog Vlaha, Bosne, Hercegovine, sa Kosova i iz užičkog kraja.
Za vreme osmanske vlasti u Brusnici su boravili turski begovi i muselim, predstavnik vlasti u nahiji. Posle Prvog srpskog ustanka selo je postalo sedište Rudničke nahije, a nakon uspešnog završetka Drugog srpskog ustanka i sedište Rudničkog okruga. Taj položaj zadržalo je sve do osnivanja Despotovice 1853. godine, današnjeg Gornjeg Milanovca.
Najdublji trag u istoriji Brusnice ostavila je porodica Obrenović. U selu je tokom Prvog srpskog ustanka živeo vojvoda Milan Obrenović, polubrat budućeg kneza Miloša. Prema sačuvanim podacima, Miloš Obrenović i Ljubica Vukomanović venčali su se u Brusnici početkom 1807. godine, a venčani kum bio im je vožd Karađorđe.
Posebno mesto zauzima Crkva Svetog Nikole, zadužbina gospodara Jovana Obrenovića, mlađeg brata kneza Miloša. Kamen temeljac položen je 22. maja 1836. godine, na praznik Prenosa moštiju Svetog Nikolaja, zaštitnika doma Obrenovića. Hram su na Veliku Gospojinu 1837. osvetili episkop užički Joanikije i brusnički paroh Toma Milenković. Jovan Obrenović je potom u Pešti naručio dva zvona, postavljena 1838. godine u visoku trospratnu kulu, navodi Muzej rudničko-takovskog kraja.
U crkvenoj porti počivaju vojvoda Milan Obrenović i njegova supruga Stoja, kao i članovi šire porodice. Hram, koji je proglašen spomenikom kulture od velikog značaja, ostao je jedno od najvažnijih mesta sećanja na dinastiju koja je predvodila obnovu srpske državnosti u 19. veku.
Brusnica je rano dobila i školu. Prva nastava organizovana je 1825. godine u konaku Jovana Obrenovića. U ovom selu je 1856. rođen i Jovan Žujović, osnivač geološke nauke u Srbiji, profesor Beogradskog univerziteta, predsednik Srpske kraljevske akademije i prvi predsednik Srpskog geološkog društva.
Veliku cenu selo je platilo u oslobodilačkim ratovima od 1912. do 1918. godine. Od 147 ratnika iz Brusnice, njih 80 nije se vratilo svojim kućama. Njihova žrtva ostala je deo istorijskog pamćenja mesta koje je učestvovalo u borbama za oslobođenje i obnovu Srbije.
Brusnica danas ima 729 stanovnika, ali njen značaj daleko prevazilazi broj žitelja. Crkva Svetog Nikole, grobovi Obrenovića, stara groblja, zapisi, predanja i ostaci nekadašnje železnice svedoče o mestu u kojem su se ukrštali putevi srpske državnosti, vere i narodnog života.
Piše: Stefan Stojanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
