Na prostoru Donjeg grada Beogradske tvrđave, koji godišnje obiđe oko dva miliona ljudi, nalaze se ostaci nekadašnjeg mitropolitskog kompleksa i srednjovekovne saborne crkve, jednog od najvažnijih kulturno-istorijskih lokaliteta prestonice. Većina posetilaca poznaje Rimski bunar, Sahat kulu i Kulu Nebojša, dok su ruševine dvora Mitropolije i mesto nekadašnjeg hrama Uspenja Presvete Bogorodice manje poznati, iako imaju izuzetnu istorijsku vrednost.
Ostaci mitropolitskog dvora otkriveni su tokom arheoloških istraživanja 1977. godine, kada je pokrenuta potraga za glavnim pravoslavnim hramom srednjovekovnog Beograda. Istraživanja su pokazala da se crkva nalazila na uzvišenju iznad Donjeg grada Kalemegdana. Tom prilikom pronađen je deo mermernog nadvratnika sa ktitorskim natpisom despota Stefana Lazarevića.
Podaci o vremenu nastanka hrama ne postoje, ali istorijski izvori beleže da je kraljica Simonida 1315. godine posetila ovu svetinju kako bi se poklonila čudotvornoj ikoni Presvete Bogorodice. Danilo II je u vreme kralja Dragutina opisuje kao veliku sabornu mitropolitsku crkvu, za koju se pretpostavlja da je bila trobrodna struktura sa velikom kupolom.
Arheološka istraživanja urađena 1985. godine potvrdila su da je palata bila deo kompleksa Mitropolitskog dvora, a uništena je u požaru tokom turskog osvajanja Beograda 1521. godine.
Delimično rekonstruisano zdanje danas predstavlja najstariju očuvanu srednjovekovnu građevinu u Beogradu. Sultan Sulejman je saborni hram kasnije pretvorio u džamiju, dok je tokom austrijsko-turskih ratova u 18. veku potpuno razoren. Zahvaljujući zapisima Konstantina Filozofa poznato je da su se u ovom kompleksu čuvale brojne relikvije i svetinje, među kojima mošti Svete Petke i Svete carice Teofane, kao i relikvijar sa rukom svetog cara Konstantina koji se danas nalazi u riznici moskovskog Kremlja.
Nekadašnji hram vekovima je čuvao najveće svetinje srednjovekovnog grada, okupljao narod i predstavljao duhovno središte tadašnjeg Beograda, a obnova ove svetinje bila bi dug prema istoriji, veri i nasleđu koje je gotovo izbrisano u ratovima i razaranjima.
Piše: Stefan Bogdanović
Zabranjeno je preuzimanje, kopiranje ili prenošenje teksta, dela teksta ili fotografija sa sajta srpskiugao.rs bez izričitog navođenja izvora i aktivnog linka ka originalnom tekstu na našem sajtu.
Svako kršenje ovog pravila biće smatrano povredom autorskih prava i biće prijavljeno u skladu sa zakonom.
